تفسیر آیهٔ ۳ سورهٔ اعلی

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « وَ الَّذِي قَدَّرَ فَهَديٰ »؛ یعنی چیزهایی را که آفریده است، در ذات، صفات و افعالشان اندازه‌هایی ویژه و مرزهایی معین قرار داد که از آن‌ها فراتر نمی‌روند، و آن‌ها را به آنچه با تقدیرشان تناسب دارد مجهز ساخت و به سوی آنچه برایشان مقدر کرده بود هدایت نمود. از این رو، هر موجودی با هدایتی پروردگارانه و تکوینی (آفرینشی) به سوی سرنوشت و اندازهٔ مقدرِ خود رهسپار می‌شود؛ مانند کودکی که به سوی پستان مادرش رهنمون می‌گردد، و جوجه‌ای که به سوی غذای دهان پدر و مادرش راه می‌یابد، و جنس نر که به سوی ماده، و هر صاحب نفعی که به سوی سودِ خود هدایت می‌شود، و موارد دیگر نیز بر همین قیاس است.

خدای متعال می‌فرماید: «وَ إِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلاّٰ عِنْدَنٰا خَزٰائِنُهُ وَ مٰا نُنَزِّلُهُ إِلاّٰ بِقَدَرٍ مَعْلُومٍ» (و هیچ چیزی نیست مگر آنکه گنجینه‌های آن نزد ماست، و ما آن را جز به اندازه‌ای معین فرو نمی‌فرستیم؛ حجر: ۲۱)؛ و می‌فرماید: «ثُمَّ السَّبِيلَ يَسَّرَهُ» (سپس راه را بر او آسان گردانید؛ عبس: ۲۰) و می‌فرماید: «لِكُلٍّ وِجْهَهٌ هُوَ مُوَلِّيهٰا» (و برای هر کسی قبله و جهتی است که بدان روی می‌آورد؛ بقره: ۱۴۸).

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۲ تا ۵ با هم

این آیه تا پایان چهار آیه، تدبیر الهی را توصیف می‌کند و برهانی بر ربوبیتِ مطلقِ خدای متعال است. ادامه در متن کامل

بحث روایی

تفسیر آیه‌های ۱ تا ۳ با هم

و در تفسیر قمی دربارهٔ آیهٔ « سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الْأَعْلَي » (نام پروردگار والایت را به پاکی یاد کن) آمده است: فرمود: بگو «سبحان ربی الأعلی» (پاک و منزه است پروردگار والای من). و دربارهٔ آیهٔ « اَلَّذِي خَلَقَ فَسَوّٰي وَ الَّذِي قَدَّرَ فَهَديٰ » (همان که آفرید و هماهنگ ساخت، و همان که اندازه نهاد و هدایت کرد) فرمود: موجودات را با تقدیر نخستین مقدر فرمود، سپس هر کس را که بخواهد به سوی آن هدایت کرد.