تفسیر آیهٔ ۱۰۹ سورهٔ بقره

تفسیر این آیه در المیزان

بیان آیات

خدای متعال می‌فرماید: «وَدَّ كَثِيرٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتٰابِ» (بسیاری از اهل کتاب آرزو داشتند)؛ نقل شده است که مقصود، حُیَیّ بن اَخطَب و برخی از همراهان او از یهودیان متعصب است.

خدای متعال می‌فرماید: «فَاعْفُوا وَ اصْفَحُوا» (پس عفو کنید و چشم بپوشید)؛ گفته‌اند که این آیه با آیهٔ قتال (جنگ) نسخ شده است.

خدای متعال می‌فرماید: «حَتّٰى يَأْتِيَ اللّٰهُ بِأَمْرِهِ» (تا خدا فرمان خویش را بیاورد)؛ چنان‌که گذشت، در این عبارت اشاره‌ای است به حکمی که خدای متعال به‌زودی دربارهٔ آنان تشریع خواهد کرد. و مانند آن، سخن خدای متعال در آیهٔ آینده است: «أُولٰئِكَ مٰا كٰانَ لَهُمْ أَنْ يَدْخُلُوهٰا إِلاّٰ خٰائِفِينَ » (آنان را نرسد که جز ترسان در آن درآیند)، در مقایسه با این کلام خدای متعال: «إِنَّمَا الْمُشْرِكُونَ نَجَسٌ فَلاٰ يَقْرَبُوا الْمَسْجِدَ الْحَرٰامَ بَعْدَ عٰامِهِمْ هٰذٰا» (همانا مشرکان ناپاک‌اند، پس نباید پس از این سالِ خود به مسجدالحرام نزدیک شوند) [توبه: ۲۹]. همچنین سخن دربارهٔ معنای «امر» در این کلام خدای متعال خواهد آمد: «يَسْئَلُونَكَ عَنِ الرُّوحِ قُلِ الرُّوحُ مِنْ أَمْرِ رَبِّي» (از تو دربارهٔ روح می‌پرسند؛ بگو روح از امر پروردگار من است) [اسراء: ۸۵].