تفسیر آیهٔ ۶ سورهٔ حدید

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « يُولِجُ اللَّيْلَ فِي النَّهٰارِ وَ يُولِجُ النَّهٰارَ فِي اللَّيْلِ وَ هُوَ عَلِيمٌ بِذٰاتِ الصُّدُورِ » (شب را در روز درمی‌آورد و روز را در شب درمی‌آورد، و او به راز درون سینه‌ها داناست). درآوردن شب در روز و درآوردن روز در شب، همان اختلاف شب و روز در کوتاهی و بلندی بر اثر تفاوت فصل‌های سال در هر یک از سرزمین‌های شمالی و جنوبی، برعکس یکدیگر است؛ و این نکته پیش از این در کلام خدای متعال بارها گذشت.

منظور از «ذات الصدور»، اندیشه‌های پنهان و نیت‌های پوشیده‌ای است که همراه و همدم سینه‌ها هستند؛ زیرا این امور به دل‌ها نسبت داده می‌شوند و دل‌ها در سینه‌ها جای دارند. و این جمله، یعنی کلام خدای متعال: « وَ هُوَ عَلِيمٌ بِذٰاتِ الصُّدُورِ »، بیانگر احاطهٔ علمی او به رازهای درون سینه‌هاست، پس از آنکه با سخن خود یعنی « وَ اللّٰهُ بِمٰا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ » احاطهٔ بینایی‌اش به ظواهر کارهایشان را بیان فرمود.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بحث روایی

تفسیر آیه‌های ۱ تا ۶ با هم

و در کتاب «کافی» به سند خود از عاصم بن حمید روایت کرده است که گفت: از امام علی بن الحسین (ع) دربارهٔ توحید پرسیدند، پس فرمود: همانا خداوند عزّوجلّ دانست که در آخرالزمان مردمانی ژرف‌اندیش خواهند بود، از این رو خدای متعال فرو فرستاد: ادامه در متن کامل

«[سورهٔ] « قُلْ هُوَ اللّٰهُ أَحَدٌ » [اخلاص: ۱] و آیاتی از سورهٔ حدید تا کلامش: « عَلِيمٌ بِذٰاتِ الصُّدُورِ » [حدید: ۶]؛ پس هر کس فراتر از آن را بجوید، بی‌گمان هلاک شده است.» ادامه در متن کامل

تفسیر آیه‌های ۱، ۳ و ۶ با هم

و در تفسیر قمی دربارهٔ آیهٔ: « سَبَّحَ لِلّٰهِ مٰا فِي السَّمٰاوٰاتِ وَ الْأَرْضِ وَ هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ » [حدید: ۱] آمده است: این، همان سخن پیامبر(ص) است که فرمود: «أوتيت جوامع الكلم» (به من سخنانِ جامع و پرمعنا عطا شده است)؛ و دربارهٔ سخن الهی: « هُوَ الْأَوَّلُ » [حدید: ۳] فرمود: یعنی پیش از هر چیز است؛ و « وَ الْآخِرُ » فرمود: پس از هر چیز باقی می‌ماند؛ و دربارهٔ « وَ هُوَ عَلِيمٌ بِذٰاتِ الصُّدُورِ » [حدید: ۶] فرمود: [یعنی دانا] به رازِ دل‌ها و باطنِ اندیشه‌هاست.