تفسیر آیه ۵ سوره حدید با معنی | تفسیر روان المیزان

خدای متعال می‌فرماید: « لَهُ مُلْكُ السَّمٰاوٰاتِ وَ الْأَرْضِ وَ إِلَي اللّٰهِ تُرْجَعُ الْأُمُورُ » (فرمانروایی آسمان‌ها و زمین از آنِ اوست و همهٔ کارها به سوی خدا بازگردانده می‌شود). تکرار عبارت « لَهُ مُلْكُ » به این سبب است که بازگشت اشیاء به سوی او، بر فراگیری و عمومیت مالکیتش استوار است؛ از این رو به آن تصریح فرمود تا این پایه‌گذاری را برساند. خدای متعال می‌فرماید: «يَوْمَ هُمْ بٰارِزُونَ لاٰ يَخْفيٰ عَلَي اللّٰهِ مِنْهُمْ شَيْءٌ لِمَنِ الْمُلْكُ الْيَوْمَ لِلّٰهِ الْوٰاحِدِ الْقَهّٰارِ» (مؤمن: ۱۶؛ روزی که آنان آشکار می‌شوند و چیزی از آنان بر خدا پوشیده نمی‌ماند؛ امروز فرمانروایی از آنِ کیست؟ از آنِ خداوند یکتای چیره و قهار است).

و این سخن او که: « وَ إِلَي اللّٰهِ تُرْجَعُ الْأُمُورُ »، واژهٔ «الأمور» جمع همراه با الف و لام است که عمومیت و شمول را می‌رساند؛ مانند این کلام خدای متعال: «أَلاٰ إِلَي اللّٰهِ تَصِيرُ الْأُمُورُ» (شوری: ۵۳؛ آگاه باشید که همهٔ کارها به سوی خدا بازمی‌گردد). پس هیچ چیزی نیست مگر اینکه به سوی خدا بازمی‌گردد و هیچ بازگرداننده‌ای به سوی او جز خودش وجود ندارد، چرا که مالکیت تنها ویژهٔ اوست؛ از این رو فرمان و داوری از آنِ اوست.

در این آیه، اسم ظاهر به جای ضمیر در عبارت « إِلَي اللّٰهِ » به کار رفته و در آیهٔ پیشین نیز در عبارت « وَ اللّٰهُ بِمٰا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ » چنین شده است. شاید وجه آن این باشد که این دو جمله همانند مَثَلی رایج بر دل‌هایشان بنشیند و اثر گذارد؛ چرا که به زودی در آیات بعد، روز قیامت و پاداش بزرگ انفاق‌کنندگان در راه خدا در آن روز یاد خواهد شد.

تفسیر آیهٔ ۵ سورهٔ حدید

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بحث روایی

تفسیرهای دیگر