تفسیر آیهٔ ۱۷۴ سورهٔ نساء

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: «يٰا أَيُّهَا النّٰاسُ قَدْ جٰاءَكُمْ بُرْهٰانٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَ أَنْزَلْنٰا إِلَيْكُمْ نُوراً مُبِيناً» (ای مردم، بی‌گمان برای شما از جانب پروردگارتان برهانی آمده و به سوی شما نوری آشکار فرو فرستاده‌ایم). راغب گفته است: «برهان» آشکار ساختنِ حجت و دلیل است و بر وزن «فَعلَان» مانند «رجحان» و «ثُنیان» است. و برخی گفته‌اند:

آن مصدرِ «بَرِهَ يَبْرَهُ» است، هنگامی که چیزی سپید شود (پایان سخن راغب). بنابراین، این واژه در هر حال مصدر است، و چه بسا در معنای فاعلی به کار می‌رود؛ چنان‌که وقتی بر خودِ دلیل و حجت اطلاق شود، در همین معناست.

منظور از «نور» بی‌تردید همان قرآن است، به قرینهٔ سخن خدای متعال که می‌فرماید: «وَ أَنْزَلْنٰا إِلَيْكُمْ» (و به‌سوی شما فرو فرستادیم). همچنین ممکن است مراد از «برهان» نیز قرآن باشد که در این صورت، هر یک از این دو جمله دیگری را تأکید می‌کند.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۱۷۴ و ۱۷۵ با هم

و ممکن است مراد از برهان، پیامبر (ص) باشد. مؤید این احتمال، قرار گرفتن آیه در پی آیاتی است که راستگویی پیامبر را در رسالتش و نزول قرآن را از سوی خدای متعال بیان می‌کنند، و اینکه این آیه فرع و نتیجه‌ای بر آن مطالب است. همچنین سخنِ خدای متعال در آیهٔ بعد: «وَ اعْتَصَمُوا بِهِ» (و به او تمسک جستند) نیز این معنا را تأیید می‌کند؛ چراکه پیش‌تر در بررسی این سخن خدا: «وَ مَنْ يَعْتَصِمْ بِاللّٰهِ فَقَدْ هُدِيَ إِليٰ صِرٰاطٍ مُسْتَقِيمٍ» (آل‌عمران: ۱۰۱؛ و هر کس به خدا تمسک جوید، بی‌گمان به راهی راست هدایت شده است) گذشت که مراد از اعتصام (چنگ زدن و تمسک)، تمسک به کتاب خدا و پیروی از پیامبر او (ص) است.