نَزَلَ بِهِ ٱلرُّوحُ ٱلۡأَمِينُ
روح‌الامین (جبرئیل) آن را فرود آورده است؛
تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر
بیان
تفسیر آیه‌های ۱۹۳ تا ۱۹۵ با هم
خدای متعال می‌فرماید: « نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الْأَمِينُ عَليٰ قَلْبِكَ لِتَكُونَ مِنَ الْمُنْذِرِينَ بِلِسٰانٍ عَرَبِيٍّ مُبِينٍ » (روح‌الامین آن را فرود آورد، بر قلب تو، تا از هشداردهندگان باشی، به زبانی عربی و روشنگر). مراد از «روح‌الامین» همان جبرئیل فرشتهٔ وحی است؛ به دلیل این سخن که فرمود: «مَنْ كٰانَ عَدُوًّا لِجِبْرِيلَ فَإِنَّهُ نَزَّلَهُ عَليٰ قَلْبِكَ بِإِذْنِ اللّٰهِ» (بقره: ۹۷؛ «هر که دشمن جبرئیل باشد، [بداند که] او آن را به فرمان خدا بر دل تو نازل کرده است»)، و در جایی دیگر او را «روح‌القدس» نامیده است:
تفسیر آیه‌های ۱۹۳ و ۱۹۴ با هم
و سست‌تر و بی‌اساس‌تر از آن، سخن کسی است که گفته است: قرآن چه در لفظ و چه در معنا، از پدیدآورده‌های خودِ پیامبر (ص) است که مرتبه‌ای از جان شریفش به نام «روح‌الامین» آن را به مرتبهٔ دیگری از جانش به نام «قلب» القا کرده است!
و چه بسا وجهِ این‌که فرمود: « نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الْأَمِينُ عَليٰ قَلْبِكَ » (روح‌الامین آن را بر دل تو نازل کرد) و نفرمود «عَلَيْكَ» (بر تو)، اشاره به چگونگیِ دریافتِ قرآن به‌وسیلهٔ آن حضرت (ص) باشد؛ به این بیان که دریافت‌کنندهٔ قرآن از روح، نفس و جانِ شریفِ ایشان بود، بدون دخالت حواس ظاهری که ابزارهای ادراکِ امور جزئی هستند.
تفسیر آیهٔ ۱۹۳ سورهٔ شعراء، از «المیزان فی تفسیر القرآن»، علامه سید محمدحسین طباطبایی، جلد ۱۵، صفحهٔ ۳۱۶ تا ۳۱۷ (چاپ بیروت، مؤسسهٔ اعلمی) — تفسیر روان المیزان، tafsiralmizan.ir/ayah/26/193/
تفسیر این آیه در المیزان
بیان
«قُلْ نَزَّلَهُ رُوحُ الْقُدُسِ مِنْ رَبِّكَ بِالْحَقِّ» (نحل: ۱۰۲: «بگو: آن را روح‌القدس از جانب پروردگارت به حق نازل کرده است»). و پیش‌تر در تفسیر سوره‌های نحل و اسراء، سخن دربارهٔ معنای «روح» گذشت.
و روح به صفت «امین» توصیف شده است تا نشان دهد او در پیام‌رسانیِ خود از سوی خدای متعال به پیامبرش (ص) امانت‌دار است؛ به گونه‌ای که هیچ چیزی از کلام خدای متعال را نه عمداً و نه از روی سهو یا فراموشی، با دگرگون ساختن یا تحریف تغییر نمی‌دهد؛ چنان‌که توصیف او در آیه‌ای دیگر به «قُدُس» (پاکیزگی از هرگونه نقص و پلیدی) نیز به همین حقیقت اشاره دارد.
و در عبارت « نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ »، حرف «باء» برای تعدیه است؛ یعنی «روح‌الامین آن را نازل کرد». اما سخن کسی که گفته است «باء» برای مصاحبت (همراهی) است و معنایش «روح همراه با آن نازل شد» می‌باشد، قابل اعتنا نیست؛ زیرا در این‌جا عنایتِ سخن بر نازل شدنِ خودِ قرآن است، نه نازل شدنِ روح به همراه قرآن.
و ضمیر در « نَزَلَ بِهِ » به قرآن بازمی‌گردد، از آن جهت که کلامی فراهم‌آمده از الفاظی با معانیِ برحق است؛ زیرا الفاظ قرآن همانند معانی‌اش از نزد خدای متعال فرود آمده است، چنان‌که ظاهر آیاتی همچون: «فَإِذٰا قَرَأْنٰاهُ فَاتَّبِعْ قُرْآنَهُ» (قیامت: ۱۸: «پس هنگامی که آن را خواندیم، خواندنش را پیروی کن») و «تِلْكَ آيٰاتُ اللّٰهِ نَتْلُوهٰا عَلَيْكَ بِالْحَقِّ» (آل‌عمران: ۱۰۸ و جاثیه: ۶: «این‌ها آیات خداست که به حق بر تو می‌خوانیم») و آیاتِ دیگر بر آن دلالت دارد.
بنابراین نباید به سخن کسی اعتنا کرد که گفته است: آنچه روح‌الامین با خود فرود آورد تنها معانیِ قرآن کریم بود و سپس پیامبر (ص) آن معانی را با الفاظی به زبان عربی که با آن معانی هماهنگ بود و آن‌ها را بازگو می‌کرد، تعبیر فرمود.