تفسیر آیهٔ ۱۳ سورهٔ لیل

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

و سخن خدای متعال که می‌فرماید: « وَ إِنَّ لَنٰا لَلْآخِرَهَ وَ الْأُوليٰ » (و بی‌گمان آخرت و دنیا از آنِ ماست)، یعنی جهان آغازین (دنیا) و جهان بازگشت (آخرت)؛ از این رو هر آنچه واژهٔ «چیز» (موجود) بر آن صدق کند، بر پایهٔ حقیقتِ مالکیت در ملکیت خدای متعال است؛ مالکیتی که حقیقت آن، وابستگی و برپاییِ هستیِ موجودات به پروردگار قیومشان است و مالکیت اعتباری (قراردادی) که جواز تصرفات از آثار آن به شمار می‌رود، از همین مالکیت حقیقی سرچشمه می‌گیرد.

پس خدای متعال از هر جهتْ مالکِ همه‌چیز است و هیچ موجودی مالک چیزی از او نیست؛ بنابراین هیچ معارضی با او به مخالفت برنمی‌خیزد، هیچ مانعی جلوگیرش نمی‌شود و هیچ چیزی بر او چیره نمی‌گردد؛ چنان‌که فرمود: «وَ اللّٰهُ يَحْكُمُ لاٰ مُعَقِّبَ لِحُكْمِهِ» (رعد: ۴۱: و خدا حکم می‌کند و هیچ بازدارنده‌ای برای حکمش نیست)، و فرمود:

«وَ اللّٰهُ غٰالِبٌ عَليٰ أَمْرِهِ» (یوسف: ۲۱: و خدا بر کار خویش چیره است)، و فرمود: «وَ يَفْعَلُ اللّٰهُ مٰا يَشٰاءُ» (ابراهیم: ۲۷: و خدا هر چه بخواهد انجام می‌دهد).

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۱۲ و ۱۳ با هم

خدای متعال می‌فرماید: « إِنَّ عَلَيْنٰا لَلْهُديٰ وَ إِنَّ لَنٰا لَلْآخِرَهَ وَ الْأُوليٰ » (بی‌گمان هدایت بر عهدهٔ ماست، و بی‌تردید آخرت و دنیا از آنِ ماست). این سخن، علّت‌آوری برای مطلبی است که پیش‌تر دربارهٔ آماده ساختنِ انسان برای آسانی (یُسری) یا دشواری (عُسری) گذشت، یا گزارشی از آن در نهایتِ اختصار است؛ چکیده‌اش این است که ما این آماده‌سازی را تنها به این سبب انجام می‌دهیم یا این حقیقت را به این دلیل بیان می‌کنیم که این کار از شئون هدایت است و هدایت بر عهدهٔ ماست؛ هیچ چیز در این امر با ما مزاحمت نمی‌کند و هیچ مانعی ما را از آن بازنمی‌دارد.