تفسیر آیهٔ ۱۴ سورهٔ مزمل

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « يَوْمَ تَرْجُفُ الْأَرْضُ وَ الْجِبٰالُ وَ كٰانَتِ الْجِبٰالُ كَثِيباً مَهِيلاً » (روزی که زمین و کوه‌ها به لرزه درآیند و کوه‌ها به توده‌شن‌هایی روان و فروپاشیده بدل شوند) [مزمل: ۱۴]. این آیه ظرفِ زمانیِ همان عذابی است که در دو آیهٔ پیشین وعده داده شد. راغب گفته است: «رَجْف» لرزش و اضطراب شدید است؛ گفته می‌شود:

«رجفت الأرض و البحر» (زمین و دریا سخت به لرزه و تلاطم افتاد)؛ پایان سخن راغب. و در «مجمع‌البیان» آمده است: «كَثِيب» تودهٔ فراوان و گردآمدهٔ شن است؛ و عبارت «هلت أهيله هيلا فهو مهيل» زمانی به کار می‌رود که زیر تودهٔ شن تکان داده شود و بالای آن فرو ریزد؛ پایان سخن مجمع‌البیان. و معنای آیه روشن است.

بحث روایی

و در تفسیر قمی، دربارهٔ سخن خداوند: « وَ كٰانَتِ الْجِبٰالُ كَثِيباً مَهِيلاً » (و کوه‌ها توده‌ای از شنِ روان شدند) فرمود: «مانند شنی که فرومی‌ریزد».