تفسیر آیهٔ ۱۱ سورهٔ مزمل

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « وَ ذَرْنِي وَ الْمُكَذِّبِينَ أُولِي النَّعْمَهِ وَ مَهِّلْهُمْ قَلِيلاً » (و مرا با تکذیب‌کنندگانِ برخوردار از نعمت واگذار و اندکی مهلتشان ده) [مزمل: ۱۱]. این کلام تهدیدی برای کافران است؛ در زبان عرب گفته می‌شود:

«دعنی و فلانا» (مرا و فلانی را واگذار) و «ذرنی و فلانا» (مرا با فلانی واگذار)، یعنی میان من و او مانع نشو تا خودم از او انتقام بگیرم.

مراد از «تکذیب‌کنندگانِ صاحب‌نعمت» (المکذبین أولی النعمه)، همان کافرانِ یادشده در آیهٔ پیشین یا سران و پیشوایانِ مورد پیرویِ آنان هستند. جمع کردن میان دو وصفِ «تکذیب‌کننده» و «صاحب‌نعمت»، برای اشاره به علت عذابی است که به آن تهدیدشان می‌کند؛ زیرا تکذیبِ دعوت الهی از سوی آنان در حالی که غرق در نعمت‌های پروردگارشان هستند، ناسپاسی در برابر نعمت است، و سزای ناسپاسی، گرفته‌شدن نعمت و تبدیل آن به عذاب و نقمت خواهد بود.

مراد از آن مهلتِ «اندک» (قلیلاً) که به آنان داده می‌شود، همان زمان کوتاهی است که در زمین درنگ می‌کنند تا سرانجام به سوی پروردگارشان بازگردند و او به حسابشان برسد و کیفرشان دهد؛ چنان‌که خدای متعال می‌فرماید: «إِنَّهُمْ يَرَوْنَهُ بَعِيداً وَ نَرٰاهُ قَرِيباً» (آنان آن [روز] را دور می‌بینند و ما نزدیکش می‌بینیم) [معارج: ۷]، و فرمود: «مَتٰاعٌ قَلِيلٌ ثُمَّ مَأْوٰاهُمْ جَهَنَّمُ وَ بِئْسَ الْمِهٰادُ» (بهره‌مندی اندکی است و سپس جایگاهشان دوزخ خواهد بود، و چه بد جایگاهی است!) [آل عمران: ۱۹۷].

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۱۱ و ۱۲ با هم

ظاهر این آیه عام و فراگیر است، و گفته شده که تهدیدی برای آنان به ماجرای جنگ بدر است، اما این معنا با ظاهر آیه سازگار نیست. در آیه التفات (تغییر سیاق سخن) از حالت غایب در « رَبِّكَ » به متکلم وحده در « ذَرْنِي » روی داده است؛ شاید وجه آن، تشدید تهدید باشد از این راه که خداوند کار را به خودِ ذات پاکش نسبت داده است. سپس در آیهٔ « إِنَّ لَدَيْنٰا » با تغییر لحن به متکلم مع‌الغیر (ما)، بر عظمت و کبریایی الهی دلالت کرده است.