تفسیر آیهٔ ۱۰ سورهٔ مزمل

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « وَ اصْبِرْ عَليٰ مٰا يَقُولُونَ وَ اهْجُرْهُمْ هَجْراً جَمِيلاً » (و بر آنچه می‌گویند شکیبایی کن و از آنان به شیوه‌ای نیکو دوری گزین)؛ این سخن و جمله‌های پس از آن، بر مابعدِ فاء در فرمودهٔ « فَاتَّخِذْهُ وَكِيلاً » عطف شده است؛ پس معنا چنین است: او را وکیل خود بگیر، و لازمهٔ وکیل گرفتنِ او این است که بر آنچه می‌گویند شکیبایی ورزی؛ سخنانی که مایهٔ آزار تو، ریشخند زدنت، و نسبت دادن چیزهایی است که از آنها مبرایی، مانند اینکه می‌گفتند:

«افترى على الله» (بر خدا دروغ بسته است)، «كاهن شاعر» (کاهن و شاعر است)، «مجنون» (دیوانه است)، «أساطير الأولين» (افسانه‌های پیشینیان است) و جز آن از سخنانی که قرآن بازگو می‌کند.

«و أن تهجرهم هجرا جميلا» (و اینکه از آنان به شیوه‌ای شایسته و زیبا دوری گزینی)؛ مراد از دوریِ شایسته و زیبا (هجر جمیل) آن‌گونه که سیاق کلام نشان می‌دهد، این است که پیامبر با اخلاق نیک با آنان رفتار کند و با خیرخواهی و نصیحت به سوی حق دعوتشان نماید، و گفته‌های ناسزای آنان را با مقابله‌به‌مثل—که در توانش هست—پاسخ ندهد. این آیه هیچ ناسازگاری با آیهٔ جهاد ندارد؛ از این رو، سخن کسی که گفته این آیه با آیهٔ قتال نسخ شده، بی‌اساس و نادرست است.