تفسیر آیهٔ ۱۳۰ سورهٔ نساء

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « وَ إِنْ يَتَفَرَّقٰا يُغْنِ اللّٰهُ كُلاًّ مِنْ سَعَتِهِ» (و اگر آن دو از یکدیگر جدا شوند، خداوند هر یک را از گشایش و توانگری خود بی‌نیاز می‌سازد)؛ یعنی اگر زن و شوهر با طلاق از هم جدا شوند، خداوند هر دو را با فراخیِ فضل و رحمت خویش بی‌نیاز می‌گرداند. بی‌نیاز ساختن به‌قرینهٔ مقام (موضوع ازدواج)، بی‌نیازی در تمام چیزهایی است که به امر ازدواج بستگی دارد؛ از قبیل الفت گرفتن، انس و آرامش یافتن، آمیزش، و پوشاک و نفقهٔ زن. چراکه خداوند هیچ‌یک از این دو همسر را منحصراً برای دیگری نیافریده است تا اگر از هم جدا شدند، تا پایان زندگی برای هیچ‌کدامشان همسری یافت نشود؛ بلکه این سنت، سنتی فطری و رواج‌یافته میان همهٔ افراد این نوع (انسان) است که هر فردی بر حسب فطرت خویش به آن گرایش دارد.

بحث روایی

و در کافی به سند خود از ابن ابی‌لیلا روایت شده است که گفت: عاصم بن حمید برایم نقل کرد و گفت: نزد امام صادق (ع) بودم که مردی نزد ایشان آمد و از نیازمندی شکایت کرد، پس امام او را به ازدواج فرمان داد. [راوی] گفت: پس نیازمندی‌اش شدیدتر شد؛ نزد امام صادق (ع) آمد و امام جویای حالش شد. عرض کرد: نیازمندی‌ام فزونی یافته است. امام فرمود: [از همسرت] جدا شو. او نیز جدا شد. گفت: سپس نزد امام آمد و امام از حالش پرسید، گفت: توانگر شدم و حالم نیکو گشت. پس امام صادق (ع) فرمود: من تو را به دو کاری فرمان دادم که خداوند به آن‌ها امر کرده است؛ خدای عزّوجلّ فرموده است: «وَ أَنْكِحُوا الْأَيٰامىٰ مِنْكُمْ وَ الصّٰالِحِينَ...» (بی‌همسرانِ خود و شایستگان را همسر دهید) «مِنْ عِبٰادِكُمْ وَ إِمٰائِكُمْ» تا آنجا که می‌فرماید: «وَ اللّٰهُ وٰاسِعٌ عَلِيمٌ» (...از بندگان و کنیزانتان... تا: و خداوند گشایشگری داناست [نور: ۳۲])؛ و نیز فرمود: « وَ إِنْ يَتَفَرَّقٰا يُغْنِ اللّٰهُ كُلاًّ مِنْ سَعَتِهِ» (و اگر آن دو از یکدیگر جدا شوند، خداوند هر یک را از گشایش خود بی‌نیاز می‌سازد [نساء: ۱۳۰]).

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۱۳۰ و ۱۳۱ با هم

و این سخن او که: «وَ كٰانَ اللّٰهُ وٰاسِعاً حَكِيماً وَ لِلّٰهِ مٰا فِي السَّمٰاوٰاتِ وَ مٰا فِي الْأَرْضِ» (و خدا همواره گشایشگری داناست، و آنچه در آسمان‌ها و آنچه در زمین است از آنِ خداست)، بیان دلیل برای حکمی است که در «يُغْنِ اللّٰهُ كُلاًّ مِنْ سَعَتِهِ» (خداوند هر یک را با توانگری و گشایش خویش بی‌نیاز می‌سازد) آمده است.