وَأَنكِحُواْ ٱلۡأَيَٰمَىٰ مِنكُمۡ وَٱلصَّٰلِحِينَ مِنۡ عِبَادِكُمۡ وَإِمَآئِكُمۡۚ إِن يَكُونُواْ فُقَرَآءَ يُغۡنِهِمُ ٱللَّهُ مِن فَضۡلِهِۦۗ وَٱللَّهُ وَٰسِعٌ عَلِيمٞ
و مردان و زنان بیهمسرِ خود و غلامان و کنیزان شایستهتان را همسر دهید؛ اگر تنگدست باشند، خدا از فضل خویش آنان را بینیاز خواهد کرد، و خدا گشایشبخشِ داناست.
تفسیر این آیه همراه آیههای دیگر
بحث روایی
تفسیر آیههای ۳۰ تا ۳۲ با هم
میگویم: دربارهٔ معانی پیشگفته، روایات بسیار زیادی از امامان اهلبیت (ع) نقل شده است؛ هر که خواهان آنها باشد، باید به کتابهای حدیث مراجعه کند.
تفسیر آیهٔ ۳۲ سورهٔ نور، از «المیزان فی تفسیر القرآن»، علامه سید محمدحسین طباطبایی، جلد ۱۵، صفحهٔ ۱۱۲ تا ۱۱۷ (چاپ بیروت، مؤسسهٔ اعلمی) — تفسیر روان المیزان، tafsiralmizan.ir/ayah/24/32/
تفسیر این آیه در المیزان
بیان
خدای متعال میفرماید: « وَ أَنْكِحُوا الْأَيٰاميٰ مِنْكُمْ وَ الصّٰالِحِينَ مِنْ عِبٰادِكُمْ وَ إِمٰائِكُمْ » (بیهمسرانِ خود، و شایستگان از غلامان و کنیزانتان را همسر دهید). واژهٔ «الإنكاح» به معنای همسر دادن (تزویج) است. «الأَيَامَى» جمع «أَيِّم» است (با فتح همزه و کسر یای مشدد)؛ یعنی مردی که همسری ندارد و زنی که شوهری ندارد، و گاه دربارهٔ زن «أَيِّمَة» نیز گفته میشود. مراد از «صالحین» نیز شایستگان برای ازدواجاند، نه شایستگان در عمل و کردار.
و این سخن او که: «إِنْ يَكُونُوا فُقَرٰاءَ يُغْنِهِمُ اللّٰهُ مِنْ فَضْلِهِ» (اگر تنگدست باشند، خداوند از بخششِ خود توانگرشان میسازد)، وعدهای زیبا به بینیازی و گشایش روزی است؛ و آن را با این کلام خود تأکید بخشیده که: « وَ اللّٰهُ وٰاسِعٌ عَلِيمٌ » (و خداوند گشایشگر و داناست). روزی، به خواست خدای پاک و منزه، تابع شایستگیِ روزیگیرنده است؛ و به خواست خدا در تفسیر این سخن خدای متعال: «فَوَ رَبِّ السَّمٰاءِ وَ الْأَرْضِ إِنَّهُ لَحَقٌّ مِثْلَ مٰا أَنَّكُمْ تَنْطِقُونَ» (سوگند به پروردگار آسمان و زمین که این سخن حق است، درست همانگونه که شما سخن میگویید) (ذاریات: ۲۳)، سخنی در معنای وسعت روزی خواهد آمد.
بحث روایی
و در همان کتاب به سند خود از محمد بن جعفر، از پدرش، از پدرانش (ع) روایت شده که فرمود: پیامبر خدا (ص) فرمود: «من ترك التزويج مخافه العيله-فقد أساء ظنه بالله عز و جل إن الله يقول« إِنْ يَكُونُوا فُقَرٰاءَ يُغْنِهِمُ اللّٰهُ مِنْ فَضْلِهِ »»؛ هر کس ازدواج را از بیم تنگدستی ترک کند، به خدای عزوجل بدگمان شده است؛ همانا خداوند میفرماید: «اگر تهیدست باشند، خدا از فضل خود بینیازشان میسازد» (نور: ۳۲).