تفسیر آیهٔ ۱۰ سورهٔ روم

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « ثُمَّ كٰانَ عٰاقِبَهَ الَّذِينَ أَسٰاؤُا السُّوايٰ أَنْ كَذَّبُوا بِآيٰاتِ اللّٰهِ وَ كٰانُوا بِهٰا يَسْتَهْزِؤُنَ » (سپس سرانجامِ کسانی که بدی کردند بدترین فرجام شد، بدان سبب که آیات خدا را تکذیب کردند و پیوسته آن را به ریشخند می‌گرفتند). این آیه بیانگر سرانجامی است که کارِ آن ستمکاران بدان کشیده شد، و از همین رو با کلمهٔ «ثمّ» (سپس) تعبیر آورده است. کلمهٔ « عٰاقِبَهَ » با اعرابِ نصب، خبرِ «کانَ» و اسمِ آن « اَلسُّوايٰ » است، و خبر برای افادهٔ حصر (منحصر کردن) بر اسم مقدم شده است. فعلِ « أَسٰاؤُا » بدون متعلَّق آمده و به معنای «بدی کردند» است. «السوآی» خصلت و حالتی است که صاحبش را اندوهگین و بدحال می‌سازد و مقصود از آن در اینجا، عذابِ ناگوار و سخت است. و عبارتِ « أَنْ كَذَّبُوا بِآيٰاتِ اللّٰهِ » با حذفِ لامِ تعلیل (لامِ سببیت) آمده و در تقدیر «لتكذيبهم بآيات الله و استهزائهم بها» (به سبب تکذیب آیات خدا و تمسخرِ آن‌ها) است.

و معنا چنین است: سپس همان عذابِ ناگوار سرانجامی بود که کارِ آن بدکاران بدان پایان یافت و فرجامی جز آن نداشتند، بدان سبب که آیات خدا را تکذیب کردند و آن‌ها را به مسخره گرفتند.

و گفته شده است که « اَلسُّوايٰ » مفعولِ « أَسٰاؤُا » است و خبرِ «کانَ»، عبارتِ « أَنْ كَذَّبُوا » است؛ و مقصود آن است که گناهان، آنان را با تکذیب آیات خدا و مسخره کردنِ آن‌ها به سوی کفر کشاند.

در نقد این سخن باید گفت: این معنا هرچند به‌خودی‌خود درست است، ولی معنای نخست با سیاق سازگارتر است؛ زیرا سیاق کلام، مقامِ عبرت‌آموزی و هشدار است و آنچه با این مقام تناسب دارد، بیانِ انجامیدنِ گناهانشان به عذابِ ناگوار است، نه انجامیدنِ گناهان گوناگونشان به تکذیب و تمسخر که بزرگ‌ترینِ آن‌هاست.