أَوَلَمۡ يَسِيرُواْ فِي ٱلۡأَرۡضِ فَيَنظُرُواْ كَيۡفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِمۡۚ كَانُوٓاْ أَشَدَّ مِنۡهُمۡ قُوَّةٗ وَأَثَارُواْ ٱلۡأَرۡضَ وَعَمَرُوهَآ أَكۡثَرَ مِمَّا عَمَرُوهَا وَجَآءَتۡهُمۡ رُسُلُهُم بِٱلۡبَيِّنَٰتِۖ فَمَا كَانَ ٱللَّهُ لِيَظۡلِمَهُمۡ وَلَٰكِن كَانُوٓاْ أَنفُسَهُمۡ يَظۡلِمُونَ
آیا در زمین سیر نکردهاند تا ببینند فرجام کسانی که پیش از آنان بودند چگونه شد؟ آنان از اینان نیرومندتر بودند و زمین را زیرورو کردند و بیش از آنچه اینان آبادش ساختهاند، آبادش نمودند، و پیامبرانشان با دلایل روشن به سویشان آمدند؛ پس خدا هرگز بر آن نبود که به آنان ستم کند، بلکه خودشان بر خویشتن ستم میکردند.
تفسیر آیهٔ ۹ سورهٔ روم، از «المیزان فی تفسیر القرآن»، علامه سید محمدحسین طباطبایی، جلد ۱۶، صفحهٔ ۱۵۸ تا ۱۶۴ (چاپ بیروت، مؤسسهٔ اعلمی) — تفسیر روان المیزان، tafsiralmizan.ir/ayah/30/9/
تفسیر این آیه در المیزان
بیان
خدای متعال میفرماید: « أَ وَ لَمْ يَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَيَنْظُرُوا كَيْفَ كٰانَ عٰاقِبَهُ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ » (آیا در زمین سیر نکردند تا بنگرند سرانجامِ کسانی که پیش از آنان بودند چگونه شد؟) تا پایان آیه. از آنجا که خداوند کفر ورزیدنِ بسیاری از مردم به معاد را یادآور شد — و این چیزی است که با انکار آن، دینِ حق لغو و بیهوده میگردد — سرگذشتِ امتهای کافر و فرجامِ عذابِ ناگوارشان را به یاد آنان آورد، تا شاید عبرت گیرند و از کفرِ خود بازگردند. و «إثارة الأرض» (زیر و رو کردن زمین)، زیر و رو کردنِ خاک به صورتِ پشتورو برای زراعت و آبادانی و مانند آن است.
و این سخن خداوند: « وَ لٰكِنْ كٰانُوا أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ » (بلکه به خویشتن ستم میکردند)، یعنی به سبب کفر و نافرمانیها به خود ستم روا میداشتند.
بحث روایی
و در خصال آمده است: از امام صادق (ع) دربارهٔ سخن خدای متعال: « أَ وَ لَمْ يَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ » پرسیده شد؛ پس فرمود: «أ و لم ينظروا في القرآن» (آیا در قرآن ننگریستهاند؟).