تفسیر آیهٔ ۱ سورهٔ لیل

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « وَ اللَّيْلِ إِذٰا يَغْشيٰ » (سوگند به شب آن‌گاه که فرومی‌پوشاند)؛ این سوگند به شب است، آن‌گاه که روز را فرومی‌پوشاند، همانند سخن خدای متعال که:

«يُغْشِي اللَّيْلَ النَّهٰارَ» (شب را بر روز می‌پوشاند) (اعراف: ۵۴)؛ و احتمال دارد مراد، پوشاندنِ زمین یا خورشید باشد.

بحث روایی

در کافی به سند خود از محمد بن مسلم روایت کرده است که گفت: به امام باقر (ع) عرض کردم: [حکمت و معنای] سخن خدای عزوجل: « وَ اللَّيْلِ إِذٰا يَغْشيٰ » (سوگند به شب هنگامی که فروپوشد) و « وَ النَّجْمِ إِذٰا هَويٰ » (سوگند به ستاره هنگامی که فرود آید) و مانند این‌ها چیست؟ فرمود: «خدای عزوجل حق دارد به هر چه از آفریدگانش بخواهد سوگند یاد کند، ولی آفریدگانش حق ندارند جز به او سوگند بخورند.»

می‌گویم: این روایت را در [من لا یحضره] الفقیه به سند خود از علی بن مهزیار از امام جواد (ع) نیز روایت کرده است.

و در تفسیر قمی دربارهٔ سخن خدای متعال: « وَ اللَّيْلِ إِذٰا يَغْشيٰ » آمده است: فرمود: هنگامی که روز را می‌پوشاند؛ و این سوگند است.

و حِمیری در قرب الإسناد از احمد بن محمد، از احمد بن محمد بن ابی‌نصر، از امام رضا (ع) روایت کرده است که گفت: شنیدم در تفسیر « وَ اللَّيْلِ إِذٰا يَغْشيٰ » می‌فرمود: مردی در باغِ مرد دیگری یک درخت خرما داشت و [با رفت‌وآمدهایش] به او آسیب می‌رساند. صاحب باغ از این موضوع به پیامبر خدا (ص) شکایت کرد. پیامبر آن مرد را فراخواند و فرمود: درخت خرمایت را در برابر درختی در بهشت به من واگذار کن؛ اما او نپذیرفت. مردی از انصار با کنیهٔ ابودحداح این سخن را شنید؛ پس نزد صاحب درخت آمد و گفت: درخت خرمایت را در برابر باغم به من بفروش. او نیز فروخت. سپس ابودحداح نزد پیامبر خدا (ص) آمد و عرض کرد: ای پیامبر خدا، من درخت خرمای فلانی را در برابر باغم خریدم. پیامبر خدا (ص) فرمود: در برابر آن، برای تو درختی در بهشت است.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بحث روایی

تفسیر آیه‌های ۱ تا ۱۱ با هم

می‌گویم: قمی نیز این روایت را در تفسیر خود به صورت مرسل (بدون ذکر سلسلهٔ راویان) و مضمر (با ضمیر بدون نام بردن صریح از معصوم) روایت کرده است، ادامه در متن کامل