ٱلۡأَعۡرَابُ أَشَدُّ كُفۡرٗا وَنِفَاقٗا وَأَجۡدَرُ أَلَّا يَعۡلَمُواْ حُدُودَ مَآ أَنزَلَ ٱللَّهُ عَلَىٰ رَسُولِهِۦۗ وَٱللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٞ
بادیهنشینان در کفر و نفاق سرسختترند و سزاوارترند به اینکه حدود آنچه را خدا بر پیامبرش نازل کرده است ندانند؛ و خدا دانای باحکمت است.
تفسیر این آیه همراه آیههای دیگر
بیان
تفسیر آیههای ۹۷ تا ۱۰۶ با هم
این سخن در امتداد هدف پیشین جاری است و وضعیت بادیهنشینان را در کفر، نفاق و ایمانشان روشن میسازد، و در میان این آیات، آیهٔ مربوط به صدقه (زکات) نیز آمده است. ادامه در متن کامل
تفسیر آیهٔ ۹۷ سورهٔ توبه، از «المیزان فی تفسیر القرآن»، علامه سید محمدحسین طباطبایی، جلد ۹، صفحهٔ ۳۷۰ تا ۳۷۱ (چاپ بیروت، مؤسسهٔ اعلمی) — تفسیر روان المیزان، tafsiralmizan.ir/ayah/9/97/
تفسیر این آیه در المیزان
بیان
خدای متعال میفرماید: « اَلْأَعْرٰابُ أَشَدُّ كُفْراً وَ نِفٰاقاً وَ أَجْدَرُ أَلاّٰ يَعْلَمُوا حُدُودَ مٰا أَنْزَلَ اللّٰهُ عَليٰ رَسُولِهِ » (بادیهنشینان کفر و نفاقشان شدیدتر است و سزاوارترند که حدود آنچه را خدا بر پیامبرش نازل کرده ندانند... [توبه: ۹۷]). راغب در المفردات میگوید: «عرب، فرزندان اسماعیلاند و اعراب در اصل جمع آن است، و سپس این واژه نامی برای بادیهنشینان شد: « قٰالَتِ الْأَعْرٰابُ آمَنّٰا » (بادیهنشینان گفتند: ایمان آوردیم [حجرات: ۱۴]) و «اَلْأَعْرٰابُ أَشَدُّ كُفْراً وَ نِفٰاقاً» (بادیهنشینان کفر و نفاقشان شدیدتر است [توبه: ۹۷]) و «وَ مِنَ الْأَعْرٰابِ مَنْ يُؤْمِنُ بِاللّٰهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ» (و از بادیهنشینان کسی است که به خدا و روز واپسین ایمان دارد [توبه: ۹۹]). و گفته شده در جمع اعراب «اعاریب» نیز آمده است؛ شاعر میگوید:
«أعاريب ذوو فخر بإفك» (بادیهنشینانی که با ادعای دروغین فخر میفروشند)
«و ألسنة لطاف في المقال» (و به هنگام گفتار، زبانهایی نرم و چرب دارند).
و «اعرابی» در عرف نامی برای فرد منسوب به بادیهنشینان شد، و «عربی» به معنای سخنورِ فصیح، و «اعراب» به معنای آشکار ساختن و بیان کردن است؛ پایان بخش مورد نیاز [از کلام راغب]. خدای متعال وضعیت بادیهنشینان را بیان میکند و اینکه کفر و نفاقشان شدیدتر است؛ زیرا به سبب دوری از شهرنشینی و تمدن و محرومیت از برکات انسانیِ دانش و ادب، سنگدلتر و جفاکارترند؛ از این رو سزاوارتر و شایستهترند که حدود آنچه را که خداوند نازل فرموده ندانند، از قبیل: معارف اصیل و احکام شرعی، اعم از واجبات، مستحبات، حلال و حرام.