تفسیر آیهٔ ۹۹ سورهٔ توبه

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « وَ مِنَ الْأَعْرٰابِ مَنْ يُؤْمِنُ بِاللّٰهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ وَ يَتَّخِذُ مٰا يُنْفِقُ قُرُبٰاتٍ عِنْدَ اللّٰهِ وَ صَلَوٰاتِ الرَّسُولِ » إلخ (و از بادیه‌نشینان کسانی هستند که به خدا و روز واپسین ایمان دارند و آنچه را انفاق می‌کنند مایه‌های تقرب به پیشگاه خدا و دعاهای پیامبر می‌شمارند...). ظاهر کلام این است که عبارت « صَلَوٰاتِ الرَّسُولِ » به « مٰا يُنْفِقُ » عطف شده است، و ضمیر در عبارت « أَلاٰ إِنَّهٰا قُرْبَهٌ » (آگاه باشید که آن مایهٔ تقرب است) به هر دو، یعنی «آنچه انفاق می‌کند» و «دعاهای پیامبر» بازمی‌گردد.

و معنای آیه چنین است: و از میان بادیه‌نشینان کسانی هستند که به خدا ایمان می‌آورند و او را بی‌هیچ شرکی یگانه می‌دانند، و به روز واپسین ایمان دارند و حساب و پاداش را باور می‌کنند، و انفاقِ مال در راه خدا و به دنبال آن دعاهای خیر و برکت پیامبر را، همه را مایه‌های نزدیکی نزد خدا و تقربِ خود به او قرار می‌دهند؛ آگاه باشید که این انفاق و دعاهای پیامبر حقیقتاً مایهٔ تقرب آنان است، و خداوند به آنان وعده می‌دهد که به‌زودی ایشان را در رحمت خویش وارد می‌سازد؛ چراکه او آمرزندهٔ گناهان و مهربان به مؤمنان و فرمان‌برداران خویش است.

بحث روایی

در تفسیر عیاشی، از داود بن حُصین از امام صادق (ع) روایت شده است که گفت: از ایشان دربارهٔ این سخن خداوند پرسیدم: « وَ مِنَ الْأَعْرٰابِ مَنْ يُؤْمِنُ بِاللّٰهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ-وَ يَتَّخِذُ مٰا يُنْفِقُ قُرُبٰاتٍ عِنْدَ اللّٰهِ » (توبه: ۹۹؛ و از بادیه‌نشینان کسانی هستند که به خدا و روز واپسین ایمان می‌آورند و آنچه را انفاق می‌کنند مایه‌های نزدیکی به پیشگاه خدا می‌دانند)؛ آیا خداوند به آنان در برابر این انفاق پاداش می‌دهد؟ فرمود: آری.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۹۷ تا ۱۰۶ با هم

این سخن در امتداد هدف پیشین جاری است و وضعیت بادیه‌نشینان را در کفر، نفاق و ایمانشان روشن می‌سازد، و در میان این آیات، آیهٔ مربوط به صدقه (زکات) نیز آمده است. ادامه در متن کامل