تفسیر آیهٔ ۲۶ سورهٔ غاشیه

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنٰا حِسٰابَهُمْ » (سپس بی‌گمان حسابرسی‌شان بر عهدهٔ ماست). سخن دربارهٔ این آیه نیز مانند سخن در آیهٔ پیشین است.

بحث روایی

و در نهج‌البلاغه آمده است: از آن حضرت (ع) پرسیده شد: چگونه خدا با وجود فراوانیِ آفریدگان به حسابشان می‌رسد؟ فرمود: «همان‌گونه که با وجود فراوانی‌شان روزی‌شان می‌دهد.» پرسیده شد: پس چگونه به حسابشان می‌رسد در حالی که او را نمی‌بینند؟ فرمود: «همان‌گونه که روزی‌شان می‌دهد در حالی که او را نمی‌بینند.»

و در همان منبع آمده است که امام صادق (ع) فرمود: «هر امتی را پیشوای زمانه‌اش حسابرسی می‌کند، و امامان دوستان و دشمنانشان را با چهره و نشانه‌هایشان می‌شناسند، و این همان سخن خدای متعال است که: « وَ عَلَي الْأَعْرٰافِ رِجٰالٌ يَعْرِفُونَ كُلاًّ بِسِيمٰاهُمْ » (اعراف: ۴۶؛ و بر اعراف مردانی هستند که هر یک را به نشانه‌شان می‌شناسند)...» تا پایان حدیث.

می‌گویم: توضیح معنای این حدیث در تفسیر آیهٔ یادشده از سورهٔ اعراف (اعراف: ۴۶) گذشت؛ و این معنا در بصائر [الدرجات] با سند متصل از امام صادق (ع)، در کافی از امام باقر و امام کاظم (ع)، و در [من لا یحضره] الفقیه از امام هادی (ع) در زیارت جامعه روایت شده است.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بحث روایی

تفسیر آیه‌های ۲۳ تا ۲۶ با هم

و در همان کتاب، در روایت ابوالجارود از امام باقر (ع) آمده است که دربارهٔ این سخن خدای متعال: « إِلاّٰ مَنْ تَوَلّٰي وَ كَفَرَ » (غاشیه: ۲۳) فرمود: مراد کسی است که پند نگیرد و تو را تصدیق نکند، و ربوبیت مرا انکار کند و به نعمتم ناسپاس شود. ادامه در متن کامل