تفسیر آیهٔ ۹ سورهٔ نبا

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « وَ جَعَلْنٰا نَوْمَكُمْ سُبٰاتاً » (و خواب شما را مایهٔ آرامش و آسایش قرار دادیم). «سبات» یعنی آسودگی و آرامش؛ چراکه در خواب، برای نیروهای حیوانیِ جسم که در بیداری بر اثر تصرف‌ها و به‌کارگیری‌های نفس، دچار خستگی و کوفتگی شده‌اند، سکون و آرامشی پدید می‌آید.

و گفته شده است: «سبات» به معنای بریدن و قطع‌کردن است، و در خواب، تصرف‌های نفس در بدن قطع می‌شود؛ و این سخن به همان معنای پیشین نزدیک است.

و گفته شده است: مراد از «سبات»، مرگ است و خداوند خواب را از جنس مرگ به شمار آورده، آنجا که فرموده است: «وَ هُوَ الَّذِي يَتَوَفّٰاكُمْ بِاللَّيْلِ» (و او کسی است که شما را در شب تحویل می‌گیرد و قبض روح می‌کند؛ انعام: ۶۰). اما این سخن دور از واقعیت است؛ چراکه خدای متعال در آن آیه، خواب را «توفّی» (تحویل‌گرفتن کامل جان) شمرده است نه مرگ؛ بلکه قرآن آشکارا بر خلاف آن تصریح می‌کند؛ آنجا که خدای متعال می‌فرماید: «اللّٰهُ يَتَوَفَّي الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِهٰا وَ الَّتِي لَمْ تَمُتْ فِي مَنٰامِهٰا» (خداوند جان‌ها را به هنگام مرگشان به‌تمامی برمی‌گیرد، و آن جانی را هم که نمرده است، در هنگام خوابش تحویل می‌گیرد؛ زمر: ۴۲).

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۶ تا ۱۶ با هم

خدای متعال می‌فرماید: « أَ لَمْ نَجْعَلِ الْأَرْضَ مِهٰاداً » (آیا زمین را آرامگاهی هموار نساختیم؟)؛ این آیه تا پایان یازده آیه، در قالب استدلال و برهان بر اثبات رستاخیز و پاداش و کیفر و حتمی بودن این خبر بزرگ بیان شده است؛ و لازمهٔ اثبات آن، درستیِ این کلام است که فرمود: ادامه در متن کامل

بیان استدلال: جهان مشهود با زمین و آسمانش، شب و روزش، نسل‌های پی‌درپیِ انسان و نظام جاری و تدبیر استوار و دقیقی که در امور آن حاکم است، محال است بازیچه‌ای بیهوده و بدون هدفی پایدار و ماندگار باشد. ادامه در متن کامل

بنابراین، این آیات هم‌معنا با این سخن خدای متعال است: «وَ مٰا خَلَقْنَا السَّمٰاءَ وَ الْأَرْضَ وَ مٰا بَيْنَهُمٰا بٰاطِلاً ذٰلِكَ ظَنُّ الَّذِينَ كَفَرُوا فَوَيْلٌ لِلَّذِينَ كَفَرُوا مِنَ النّٰارِ أَمْ نَجْعَلُ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّٰالِحٰاتِ كَالْمُفْسِدِينَ فِي الْأَرْضِ أَمْ نَجْعَلُ الْمُتَّقِينَ كَالْفُجّٰارِ» (… ادامه در متن کامل

از سخنان برخی مفسران برمی‌آید که این آیات برای اثبات قدرت الهی بیان شده است، و اینکه آفرینش دوباره همانند آفرینش نخستین است و آن‌که بر آفرینش آغازین تواناست بر بازگرداندن و اعادهٔ آن نیز توانایی دارد. ادامه در متن کامل