وَٱلرُّجۡزَ فَٱهۡجُرۡ
و از پلیدی دوری گزین!
تفسیر این آیه همراه آیههای دیگر
بحث روایی
تفسیر آیههای ۱ تا ۵ با هم
[پیامبر] فرمود: «مدتی در حِرا به اعتکاف و خلوت نشستم؛ چون دوران خلوتم پایان یافت، ندایی شنیدم. ادامه در متن کامل
تفسیر آیهٔ ۵ سورهٔ مدثر، از «المیزان فی تفسیر القرآن»، علامه سید محمدحسین طباطبایی، جلد ۲۰، صفحهٔ ۸۱ تا ۸۴ (چاپ بیروت، مؤسسهٔ اعلمی) — تفسیر روان المیزان، tafsiralmizan.ir/ayah/74/5/
تفسیر این آیه در المیزان
بیان
خدای متعال میفرماید: « وَ الرُّجْزَ فَاهْجُرْ »؛ گفته شده است: «رِجز» — با ضمه و کسرهٔ راء (رُجز و رِجز) — به معنای عذاب است، و مقصود از دوری گزیدن از آن، دوری از سببِ آن یعنی گناه و نافرمانی است؛ بنابراین معنا چنین میشود: از گناه و نافرمانی دوری کن.
و گفته شده است: «رِجز» نامی است برای هر کار و خویِ زشت و پلید؛ پس فرمان به دوری از آن، فرمان به ترکِ هر چیزی است که خدا آن را ناپسند میدارد و نمیپسندد، یا اگر مقصود از پاکیزه ساختنِ جامهها ترکِ گناهان و نافرمانیها باشد، [این آیه] فرمان به ترکِ خصوصِ اخلاقِ پست و ناپسند خواهد بود.
و گفته شده است: «رِجز» همان بت است؛ بنابراین، فرمانی است برای رها کردنِ بتپرستی.
بحث روایی
و در کتاب «الدر المنثور»، حاکم (که روایت را صحیح دانسته) و ابنمردویه از جابر نقل کردهاند که گفت: شنیدم پیامبر خدا (ص) آیه را با ضمّهٔ راء میخواند: « وَ الرُّجْزَ فَاهْجُرْ » (و از پلیدی دوری کن)، و فرمود: «هي الأوثان»؛ یعنی آن همان بتها هستند.
میگویم: این سخن که «هي الأوثان» (آنها بتها هستند)، سخن جابر یا یکی دیگر از راویان سند است.