تفسیر آیهٔ ۴ سورهٔ مدثر

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « وَ ثِيٰابَكَ فَطَهِّرْ » (و جامه‌ات را پاکیزه دار)؛ گفته‌اند: کنایه از اصلاح عمل است، و این سخن بی‌وجه نیست؛ زیرا عمل برای جانِ آدمی و باورهای درونی‌اش به منزلهٔ لباس است و ظاهر نشان‌دهندهٔ باطن است، و در سخنان عرب بسیار پیش می‌آید که از درستیِ عمل به پاکیزگیِ لباس‌ها کنایه می‌آورند.

و گفته شده است: کنایه از پاک‌سازی جان و پیراستن آن از گناهان و نافرمانی‌هاست.

و گفته شده است: مراد، کوتاه کردن جامه‌هاست؛ زیرا دامنِ کوتاه‌تر از آلودگی دورتر است، در حالی که اگر جامه بلند باشد و بر زمین کشیده شود، ایمن نیست که نجس نگردد.

و گفته شده است: مراد، پاک نگاه‌داشتنِ همسران از کفر و گناهان است؛ به دلیل این سخن خدای متعال: «هُنَّ لِبٰاسٌ لَكُمْ» (بقره: ۱۸۷؛ آنان لباسی برای شمایند).

و گفته شده است: مقصود از پاکیزه ساختنِ جامه‌ها، آراسته شدن به اخلاقِ پسندیده و خصلت‌های پایدار و بافضیلت است.

دربارهٔ معنای پاکیزه ساختنِ جامه‌ها دیدگاه‌های دیگری نیز هست که از نقلِ آن‌ها چشم پوشیدیم، زیرا امکان دارد آن‌ها را به برخی از وجوهِ گذشته بازگرداند؛ و برترینِ دیدگاه‌های گذشته، دیدگاهِ نخست و پنجم است.

بحث روایی

و در کتاب «الخصال»، از امیر مؤمنان (ع) در «حدیث چهارصدگانه» روایت شده است: بالا زدن و کوتاه داشتنِ جامه مایهٔ پاکیزگی آن است؛ خدای تبارک و تعالی می‌فرماید: « وَ ثِيٰابَكَ فَطَهِّرْ »؛ یعنی جامه‌ات را بالا بزن [و کوتاه نگه دار].

می‌گویم: در همین معنا چندین روایت در کتاب‌های «کافی» و «مجمع‌البیان» از امام باقر و امام صادق (علیهما‌السلام) نقل شده است،

و همچنین از امام ابوالحسن (علیه‌السلام).

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۳ و ۴ با هم

و گفته شده است: سخن بر معنای ظاهریِ خود است و مقصود، پاکیزه ساختنِ جامه‌ها از نجاست‌ها برای نماز است. بر این مبنا، مناسب‌تر آن است که کلام الهی: « وَ رَبَّكَ فَكَبِّرْ » اشاره به تکبیرِ نماز دانسته شود و این دو آیه برای تشریعِ اصلِ نماز، هم‌زمان با فرمان به دعوت، بیان شده باشند.

و این اشکال بر آن وارد نیست که گفته‌اند: نزولِ این آیات زمانی بود که اصلاً نمازی در کار نبود؛ چراکه واجب شدنِ نمازهای پنج‌گانهٔ شبانه‌روزی به صورتی که امروز هست، هرچند در شبِ معراج تشریع شد — و در آغاز همگی ده رکعت بودند و سپس هفت رکعت به آن‌ها افزوده شد — با این حال، اصلِ نماز از همان آغازِ بعثت تشریع شده بود؛ چنان‌که یادکردِ نماز در این سوره و دو سورهٔ عَلَق و مُزَّمِّل بر آن گواهی می‌دهد و روایات نیز بر آن دلالت دارد.

بحث روایی

تفسیر آیه‌های ۱ تا ۵ با هم

[پیامبر] فرمود: «مدتی در حِرا به اعتکاف و خلوت نشستم؛ چون دوران خلوتم پایان یافت، ندایی شنیدم. ادامه در متن کامل