تفسیر آیهٔ ۱۰ سورهٔ صف

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « يٰا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا هَلْ أَدُلُّكُمْ عَليٰ تِجٰارَهٍ تُنْجِيكُمْ مِنْ عَذٰابٍ أَلِيمٍ » (ای کسانی که ایمان آورده‌اید، آیا شما را به تجارتی راه نمایم که از عذابی دردناک نجاتتان دهد؟)؛ استفهام در اینجا برای پیشنهاد و عرضه داشتن (عَرض) است و معنای امر را می‌رساند.

«تجارت» ــ بنا بر آنچه راغب گفته ــ به کار انداختن سرمایه به قصد به دست آوردن سود است، و در کلام عرب هیچ واژه‌ای نیست که در آن پس از حرف «تاء»، «جیم» آمده باشد مگر همین واژه.

از این رو در آیه، ایمان و جهاد به منزله تجارتی شمرده شده که سرمایه‌اش جان آدمی، و سودش رهایی از عذابی دردناک است؛ و آیه در معنای این سخن خداست: «إِنَّ اللّٰهَ اشْتَريٰ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ أَنْفُسَهُمْ وَ أَمْوٰالَهُمْ بِأَنَّ لَهُمُ الْجَنَّهَ يُقٰاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللّٰهِ فَيَقْتُلُونَ وَ يُقْتَلُونَ -إلي أن قال- فَاسْتَبْشِرُوا بِبَيْعِكُمُ الَّذِي بٰايَعْتُمْ بِهِ» (همانا خدا از مؤمنان جان‌ها و مال‌هایشان را به بهای بهشت خریده است؛ در راه خدا می‌جنگند، پس می‌کُشند و کشته می‌شوند... تا آنجا که فرمود:... پس شادمان باشید به این معامله‌ای که انجام داده‌اید؛ توبه: ۱۱۱).

و خدای متعال با تعبیرِ « عَليٰ تِجٰارَهٍ » (بر تجارتی...)، شأن این تجارت را بزرگ داشته است؛ یعنی تجارتی بسیار باارزش و بلندمرتبه، و سود به‌دست‌آمده از آن را رهایی از عذابی دردناک قرار داده است که اندازه و شدتش به سنجش درنمی‌آید.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۱۰ تا ۱۴ با هم

این آیات، دعوتی است از مؤمنان به ایمان به خدا و پیامبرش و جهاد در راه خدا، همراه با وعده‌ای نیکو به آمرزش و بهشت در آخرت و یاری و پیروزی در دنیا؛ و نیز دعوتی است به این‌که بر یاری خدا پایداری ورزند، همراه با وعده‌ای نیکو به تأیید و نصرت الهی. ادامه در متن کامل

این دو معنا، هدف نهایی این سوره‌اند و آیات پیشین نسبت به این دو، حکم مقدمه و زمینه‌چینی را دارند. ادامه در متن کامل

بحث روایی

تفسیر آیه‌های ۱۰ تا ۱۲ با هم

در تفسیر قمی، در روایت ابوالجارود از امام باقر (ع) دربارهٔ این سخن که خدای متعال می‌فرماید: « يٰا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا-هَلْ أَدُلُّكُمْ عَليٰ تِجٰارَهٍ تُنْجِيكُمْ مِنْ عَذٰابٍ أَلِيمٍ » (ای کسانی که ایمان آورده‌اید، آیا شما را به تجارتی راه بنمایم که شما را از عذابی دردناک برهاند؟) آمده است: پس گفتند: اگر می‌دانستیم آن چیست، قطعاً اموال، جان‌ها و فرزندانمان را در راه آن نثار می‌کردیم؛ پس خداوند فرمود: «تُؤْمِنُونَ بِاللّٰهِ وَ رَسُولِهِ-وَ تُجٰاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللّٰهِ بِأَمْوٰالِكُمْ -إلي قوله- ذٰلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ» (به خدا و پیامبرش ایمان آورید و در راه خدا با اموالتان جهاد کنید... تا آنجا که می‌فرماید: این همان رستگاری بزرگ است).

می‌گویم: این معنا از طریق اهل سنت نیز روایت شده است.