تفسیر آیه ۵۵ سوره انعام با معنی

خدای متعال می‌فرماید: « وَ كَذٰلِكَ نُفَصِّلُ الْآيٰاتِ وَ لِتَسْتَبِينَ سَبِيلُ الْمُجْرِمِينَ » (و این‌گونه آیات را به روشنی و تفصیل بیان می‌کنیم، و تا راه مجرمان آشکار شود). «تفصیل آیات» به قرینهٔ سیاق عبارت است از شرح معارف الهی و رهایی‌بخشیدنِ آن‌ها از ابهام و درهم‌تنیدگی؛ و سخن الهی: «وَ لِتَسْتَبِينَ سَبِيلُ الْمُجْرِمِينَ

» (و تا راه مجرمان روشن شود)، «لام» در آن برای بیان هدف است و بر هدفی پوشیده در تقدیر عطف شده که به دلیل بزرگداشت و اهمیت آن ذکر نشده است؛ و این شیوه در کلام خدای متعال رواج دارد، مانند این کلام الهی: «وَ تِلْكَ الْأَيّٰامُ نُدٰاوِلُهٰا بَيْنَ النّٰاسِ وَ لِيَعْلَمَ اللّٰهُ الَّذِينَ آمَنُوا» (آل‌عمران: ۱۴۰؛ و ما این روزها [ی پیروزی و ناکامی] را میان مردم می‌گردانیم، و تا خدا کسانی را که ایمان آورده‌اند معلوم دارد)، و سخن دیگرش: «وَ كَذٰلِكَ نُرِي إِبْرٰاهِيمَ مَلَكُوتَ السَّمٰاوٰاتِ وَ الْأَرْضِ وَ لِيَكُونَ مِنَ الْمُوقِنِينَ» (انعام: ۷۵؛ و این‌گونه ملکوت و باطن آسمان‌ها و زمین را به ابراهیم نشان می‌دادیم، و تا از اهل یقین گردد).

بنابراین معنای آیه چنین است: و این‌گونه معارف الهی را شرح می‌دهیم و آن‌ها را از یکدیگر جدا و متمایز می‌سازیم و هرگونه ابهامی را که بر آن‌ها عارض شود می‌زداییم، به خاطر اهداف مهمی که یکی از آن‌ها این است که راه مجرمان آشکار گردد تا کسانی که به آیات ما ایمان می‌آورند از آن دوری گزینند. و بر این اساس، مقصود از «راه مجرمان»، راهی است که مجرمان در برابر آیات گویای توحید خدای پاک و منزه و معارف حق مربوط به آن در پیش می‌گیرند، که همان راه انکار، عناد، روی‌گردانی از آیات و کفران نعمت است.

و چه بسا گفته شده مقصود از «راه مجرمان»، راه و سنتی است که دربارهٔ مجرمان به کار بسته می‌شود؛ یعنی سنت خدا دربارهٔ آنان که عبارت است از دورباش و لعنت در دنیا و فرود آمدن عذاب، و حسابرسی سخت و کیفر دردناک در آخرت. با این حال، معنای نخست با سیاق آیاتی که در سوره پی‌درپی آمده‌اند سازگارتر است.

تفسیر آیهٔ ۵۵ سورهٔ انعام

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

بحث روایی

تفسیرهای دیگر