تفسیر آیهٔ ۵ سورهٔ انعام

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « فَسَوْفَ يَأْتِيهِمْ أَنْبٰاءُ مٰا كٰانُوا بِهِ يَسْتَهْزِؤُنَ » (پس به زودی خبرهای آنچه مسخره‌اش می‌کردند به آنان خواهد رسید)؛ این سخن، بیم‌دادن و هشداری است؛ چراکه آنچه به مسخره‌اش می‌گیرند حق است، و حق جز این نمی‌پذیرد که روزی آشکار شود و از مرزِ خبر به عرصهٔ عیان و مشاهده درآید. خدای متعال می‌فرماید: «وَ يَمْحُ اللّٰهُ الْبٰاطِلَ وَ يُحِقُّ الْحَقَّ بِكَلِمٰاتِهِ» (و خدا باطل را محو می‌سازد و حق را با کلمات خویش پابرجا می‌دارد) (شوری: ۲۴)، و نیز فرموده است:

«يُرِيدُونَ لِيُطْفِؤُا نُورَ اللّٰهِ بِأَفْوٰاهِهِمْ وَ اللّٰهُ مُتِمُّ نُورِهِ وَ لَوْ كَرِهَ الْكٰافِرُونَ. هُوَ الَّذِي أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُديٰ وَ دِينِ الْحَقِّ لِيُظْهِرَهُ عَلَي الدِّينِ كُلِّهِ وَ لَوْ كَرِهَ الْمُشْرِكُونَ» (می‌خواهند نور خدا را با دهان‌هایشان خاموش کنند، در حالی که خدا کامل‌کنندهٔ نور خویش است، هرچند کافران خوش نداشته باشند. اوست که پیامبرش را با هدایت و دین حق فرستاد تا آن را بر همهٔ دین‌ها چیره گرداند، هرچند مشرکان ناخشنود باشند) (صف: ۹)؛ و در مثلی که زده است، می‌فرماید: «كَذٰلِكَ يَضْرِبُ اللّٰهُ الْحَقَّ وَ الْبٰاطِلَ فَأَمَّا الزَّبَدُ فَيَذْهَبُ جُفٰاءً وَ أَمّٰا مٰا يَنْفَعُ النّٰاسَ فَيَمْكُثُ فِي الْأَرْضِ» (این‌گونه خدا حق و باطل را مَثَل می‌زند؛ اما کف به کناری می‌افتد و تباه می‌شود، و آنچه به مردم سود می‌رساند در زمین ماندگار می‌گردد) (رعد: ۱۷).

و روشن است که چون حق آشکار شود، برخوردِ آن با مؤمن و کافر، و نیز فروتن و مسخره‌کننده یکسان نخواهد بود؛ خدای متعال می‌فرماید: «وَ لَقَدْ سَبَقَتْ كَلِمَتُنٰا لِعِبٰادِنَا الْمُرْسَلِينَ إِنَّهُمْ لَهُمُ الْمَنْصُورُونَ وَ إِنَّ جُنْدَنٰا لَهُمُ الْغٰالِبُونَ فَتَوَلَّ عَنْهُمْ حَتّٰي حِينٍ وَ أَبْصِرْهُمْ فَسَوْفَ يُبْصِرُونَ أَ فَبِعَذٰابِنٰا يَسْتَعْجِلُونَ فَإِذٰا نَزَلَ بِسٰاحَتِهِمْ فَسٰاءَ صَبٰاحُ الْمُنْذَرِينَ» (و قطعاً وعدهٔ ما پیش‌تر برای بندگان فرستاده‌مان رقم خورده است که بی‌گمان آنان پیروزشدگانند، و بی‌تردید سپاه ما پیروزمندانند؛ پس تا مدتی از آنان روی برتاب، و آنان را بنگر که به زودی خواهند دید. آیا عذاب ما را به شتاب می‌خواهند؟! پس چون بر آستانه و دیارشان فرود آید، چه بد است بامدادِ بیم‌داده‌شدگان!) (صافات: ۱۷۷).

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۴ و ۵ با هم

خدای متعال می‌فرماید: « وَ مٰا تَأْتِيهِمْ مِنْ آيَهٍ مِنْ آيٰاتِ رَبِّهِمْ إِلاّٰ كٰانُوا عَنْهٰا مُعْرِضِينَ » (و هیچ نشانه‌ای از نشانه‌های پروردگارشان به سویشان نمی‌آید مگر آنکه از آن رویگردان می‌شوند)؛ این آیه اشاره به این دارد که خویِ خودبزرگ‌بینی در جانشان ریشه دوانده و به رویگردانی از نشانه‌های دلالت‌کننده بر حق انجامیده است؛ از این‌رو، بی‌هیچ تفاوتی میان نشانه‌ای با نشانهٔ دیگر، به هیچ نشانه‌ای اعتنا نمی‌کنند، چراکه آنان اصل مقصود یعنی حق را تکذیب کرده‌اند، و این همان سخن خدای متعال است که: « فَقَدْ كَذَّبُوا بِالْحَقِّ لَمّٰا جٰاءَهُمْ » (پس همانا حق را چون به سویشان آمد تکذیب کردند).