تفسیر آیهٔ ۲۹ سورهٔ نجم

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « فَأَعْرِضْ عَنْ مَنْ تَوَلّٰي عَنْ ذِكْرِنٰا وَ لَمْ يُرِدْ إِلاَّ الْحَيٰاهَ الدُّنْيٰا » (پس، از هر کس که از یاد ما روی برتافته و جز زندگی دنیا را نخواسته است، روی بگردان). این آیه نتیجه‌گیری از پیرویِ آنان از گمان و هوای نفس است. از این رو عبارتِ « فَأَعْرِضْ عَنْ مَنْ » دستوری برای روی‌گردانی از آنان است؛ و این‌که نفرمود «فأعرض عنهم» (پس از آنان روی بگردان) و عبارتِ « مَنْ تَوَلّٰي عَنْ ذِكْرِنٰا » (کسی که از یاد ما روی برتافته...) را به جای ضمیر آورد، برای بیان علتِ فرمان به روی‌گردانی بود؛ گویی فرموده است: اینان علم را رها می‌کنند و از گمان و خواهش‌های نفس پیروی می‌نمایند، و تنها به این سبب چنین کردند که از یادِ ما روی گرداندند و فقط زندگی دنیا را خواستند؛ پس هیچ همّ و غمی جز دنیا ندارند و نهایت دانشِ آنان همین دنیاست؛ و چون چنین است، از آنان روی برتاب؛ چرا که در گمراهی به سر می‌برند.

و مراد از «ذکر» یا قرآن است که پیروانش را به سوی حقیقت آشکار هدایت می‌کند و با دلیل‌های قاطع و برهان‌های تابناکی که هیچ لکهٔ شکی بر جای نمی‌گذارند، آنان را به سعادت سرای آخرت — که پس از این دنیاست — رهنمون می‌شود؛

و یا مراد از آن، یادِ خدا در برابر غفلت است؛ زیرا یاد کردن خدای متعال با آن نام‌ها و صفاتی که شایستهٔ ذات والای اوست، انسان را با هدایتی علمی و تردیدناپذیر، به سوی دیگر حقایق علمی دربارهٔ مبدأ (آغاز آفرینش) و معاد (رستاخیز) رهبری می‌کند.