تفسیر آیهٔ ۲۸ سورهٔ ق

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « قٰالَ لاٰ تَخْتَصِمُوا لَدَيَّ وَ قَدْ قَدَّمْتُ إِلَيْكُمْ بِالْوَعِيدِ » ([خداوند] می‌فرماید: نزد من ستیزه مکنید، در حالی که پیش‌تر به شما هشدار داده بودم). گوینده خدای پاک و منزه است که آنان را مخاطب قرار می‌دهد؛ و گویی این یک خطاب فراگیر به عموم مشرکانِ سرکش و همدمانِ شیطانی آن‌هاست که به خطاب‌هایی جزئی برای هر انسان و همدمش تجزیه می‌شود، مانند اینکه گفته شود: «شما دو تن نزد من ستیزه مکنید...».

و این سخن او که: « وَ قَدْ قَدَّمْتُ إِلَيْكُمْ بِالْوَعِيدِ »، حال است برای فاعلِ « لاٰ تَخْتَصِمُوا »؛ و « بِالْوَعِيدِ » مفعولِ « قَدَّمْتُ » است و حرف «باء» برای پیوند دادنِ فعل به مفعول (وصله) آمده است.

و معنا چنین است: نزد من ستیزه مکنید، چرا که پس از ابلاغِ تهدید و هشدارم دربارهٔ مشرکان و ستمکاران، این ستیزه‌جویی هیچ سودی برایتان ندارد. و آن هشداری که پیش‌تر به آنان داده بود، مانند سخن خدای متعال به ابلیس است که فرمود: «اذْهَبْ فَمَنْ تَبِعَكَ مِنْهُمْ فَإِنَّ جَهَنَّمَ جَزٰاؤُكُمْ جَزٰاءً مَوْفُوراً» (برو، که هر کس از آنان از تو پیروی کند، بی‌گمان دوزخ کیفر شماست؛ کیفری بس کامل) (اسراء: ۶۳)؛ و این فرمودهٔ او: «فَالْحَقُّ وَ الْحَقَّ أَقُولُ لَأَمْلَأَنَّ جَهَنَّمَ مِنْكَ وَ مِمَّنْ تَبِعَكَ مِنْهُمْ أَجْمَعِينَ» (حق است و حق را می‌گویم، که قطعاً دوزخ را از تو و از هر کس از آنان که پیرویت کند، همگی خواهم انباشت) (ص: ۸۵)؛ یا این فرمودهٔ او: «لَأَمْلَأَنَّ جَهَنَّمَ مِنَ الْجِنَّهِ وَ النّٰاسِ أَجْمَعِينَ» (قطعاً جهنم را از همهٔ جنیان و آدمیان پر خواهم ساخت) (سجده: ۱۳).