تفسیر آیهٔ ۲۵ سورهٔ احقاف

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « تُدَمِّرُ كُلَّ شَيْءٍ بِأَمْرِ رَبِّهٰا فَأَصْبَحُوا لاٰ يُريٰ إِلاّٰ مَسٰاكِنُهُمْ كَذٰلِكَ نَجْزِي الْقَوْمَ الْمُجْرِمِينَ » (همه‌چیز را به فرمان پروردگارش نابود می‌سازد؛ پس چنان شدند که جز خانه‌هایشان چیزی دیده نمی‌شد؛ ما گروه گناهکاران را این‌گونه سزا می‌دهیم). «تدمیر» به معنای هلاک کردن و نابود ساختن است؛ و پیوند خوردن آن با «كُلَّ شَيْءٍ» (همه‌چیز)، گرچه نابودی همه‌چیز را می‌رساند، اما سیاق سخن آن را به اموری چون انسان‌ها، چهارپایان و دارایی‌ها ویژه می‌سازد. بنابراین معنا چنین است: آن باد، چنان بادی است که بر هرچه از انسان و چهارپایان و اموال گذشت، نابودش کرد.

و سخن خدا: « فَأَصْبَحُوا لاٰ يُريٰ إِلاّٰ مَسٰاكِنُهُمْ » (پس چنان شدند که جز خانه‌هایشان چیزی دیده نمی‌شد)، بیانگر پیامدِ فرود آمدن عذاب است.

و عبارت « كَذٰلِكَ نَجْزِي الْقَوْمَ الْمُجْرِمِينَ » (ما این‌گونه گروه گناهکاران را جزا می‌دهیم)، به دست دادنِ قاعده‌ای کلی در کیفر دادن گناهکاران است؛ با تشبیه کردن حکم کلی به این فردِ نمونه، و تشبیه در اینجا از جهت شدّت و سختی است؛ یعنی سنّت ما در کیفر گناهکاران بر همین شیوهٔ سختی است که بازگفتیم. این مانند سخن خدای متعال است که فرمود: «وَ كَذٰلِكَ أَخْذُ رَبِّكَ إِذٰا أَخَذَ الْقُريٰ وَ هِيَ ظٰالِمَهٌ إِنَّ أَخْذَهُ أَلِيمٌ شَدِيدٌ» (هود: ۱۰۲: و این‌گونه است مؤاخذهٔ پروردگارت هنگامی که آبادی‌ها را در حالی که ستمکارند مؤاخذه می‌کند؛ بی‌گمان مؤاخذهٔ او دردناک و سخت است).