تفسیر آیهٔ ۱۷ سورهٔ دخان

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « وَ لَقَدْ فَتَنّٰا قَبْلَهُمْ قَوْمَ فِرْعَوْنَ وَ جٰاءَهُمْ رَسُولٌ كَرِيمٌ » (و به یقین پیش از آنان قوم فرعون را آزمودیم و پیامبری بزرگوار به سویشان آمد). «فِتْنَه» به معنای امتحان و آزمودن برای پی‌بردن به حقیقت چیزی است؛ و جملهٔ « وَ جٰاءَهُمْ رَسُولٌ كَرِيمٌ » تا پایان، بیان و تفسیرِ همان امتحان است. پیامبر بزرگوار، حضرت موسی(ع) است و «کریم» کسی است که به ویژگی‌های پسندیده آراسته باشد. راغب می‌گوید: «کَرَم» هرگاه در وصف خدای متعال به کار رود، نامی است برای احسان و نعمت‌بخشیِ آشکار او؛ مانند سخن خداوند: « فَإِنَّ رَبِّي غَنِيٌّ كَرِيمٌ » (نمل: ۴۰؛ پس پروردگارم بی‌نیاز و بخشنده است)؛ و هرگاه انسان با آن توصیف شود، نامی است برای اخلاق و کارهای ستوده‌ای که از او سر می‌زند، و به کسی «کریم» گفته نمی‌شود مگر اینکه این صفات از او پدیدار گردد. او همچنین می‌گوید: هر چیزی که در نوع خود شرافت و ارزش داشته باشد، به کرم توصیف می‌شود؛ چنان‌که خدای متعال می‌فرماید: « أَنْبَتْنٰا فِيهٰا مِنْ كُلِّ زَوْجٍ كَرِيمٍ » (شعراء: ۷؛ در آن از هر جفتِ نیکو و باارزشی رویاندیم)، « وَ زُرُوعٍ وَ مَقٰامٍ كَرِيمٍ » (دخان: ۲۶؛ و کشتزارها و جایگاهی والا)، « إِنَّهُ لَقُرْآنٌ كَرِيمٌ » (واقعه: ۷۷؛ بی‌گمان این قرآنی ارجمند است) و « وَ قُلْ لَهُمٰا قَوْلاً كَرِيماً » (اسراء: ۲۳؛ و با آن دو به نرمی و احترامی شایسته سخن بگو). پایان سخن راغب.