تفسیر آیهٔ ۱۸ سورهٔ دخان

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « أَنْ أَدُّوا إِلَيَّ عِبٰادَ اللّٰهِ إِنِّي لَكُمْ رَسُولٌ أَمِينٌ » ([با این پیام] که: بندگان خدا را به من واگذارید؛ بی‌گمان من برای شما پیامبری امین هستم). این آیه آمدن پیامبر را تفسیر می‌کند؛ زیرا آمدن پیامبر به معنای رساندن پیام الهی است، و بخشی از رسالت موسی(ع) به فرعون و قومش این بود که بنی‌اسرائیل را همراه او روانه کنند و آنان را شکنجه ندهند. مقصود از «عباد الله» (بندگان خدا) بنی‌اسرائیل هستند و یادکرد از آنان با این تعبیر، برای برانگیختن حس مهربانی و دلسوزی است و نیز کنایه‌ای به این‌که فرعونیان در سرکشی و دست‌درازیِ خود بر آنان، در واقع بر خدا گردن‌کشی می‌کنند؛ زیرا آنان بندگان خدایند.

در سخن حضرت موسی که فرمود: « إِنِّي لَكُمْ رَسُولٌ أَمِينٌ » (بی‌گمان من برای شما پیامبری امین هستم)، از آنجا که خود را به امانت‌داری ستوده است، این احتمال را دور می‌سازد که مبادا در ادعای رسالت و نجات بنی‌اسرائیل از سلطهٔ فرعونیان، به آنان خیانت ورزد و همراه بنی‌اسرائیل بر ضدشان بشورد و از سرزمینشان بیرونشان کند؛ همان‌گونه که خدای متعال از فرعون حکایت کرده است، آن‌گاه که به بزرگان پیرامونش گفت: «إِنَّ هٰذٰا لَسٰاحِرٌ عَلِيمٌ يُرِيدُ أَنْ يُخْرِجَكُمْ مِنْ أَرْضِكُمْ بِسِحْرِهِ» (شعراء: ۳۵؛ قطعاً این ساحری داناست که می‌خواهد با سحر خود شما را از سرزمینتان بیرون کند).

و گفته شده است: « عِبٰادَ اللّٰهِ » ندایی خطاب به فرعون و قوم اوست و معنا در تقدیر چنین است: «ای بندگان خدا، آنچه را به شما فرمان می‌دهم برای من انجام دهید»؛ ولی این سخن از در تقدیر گرفتنِ چیزی بر خلاف ظاهر کلام خالی نیست.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۱۸ و ۱۹ با هم

گفته شده است: از زیبایی‌های تعبیر در این آیات، همراه آوردن «تأدیه» (تحویل‌دادن و سپردن بندگان) با «أمین» (امانت‌دار)، و نیز همراه ساختن «عُلوّ» (برتری‌جویی و گردن‌کشی) با «سلطان» (حجت و برهان روشن) است.