تفسیر آیهٔ ۳۵ سورهٔ شعراء

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

از همین رو، در پیِ این اتهامِ جادوگری، سخن خود را با این جمله دنبال کرد: « يُرِيدُ أَنْ يُخْرِجَكُمْ مِنْ أَرْضِكُمْ بِسِحْرِهِ » («می‌خواهد با جادوی خود شما را از سرزمینتان بیرون کند»)، تا بزرگان را بر ضد او بشوراند و برانگیزد تا همگی در دفعِ او، به هر وسیلهٔ ممکن، با وی هم‌صدا شوند.

و در سخن او: « فَمٰا ذٰا تَأْمُرُونَ » («پس شما چه دستور می‌دهید؟»)، چه بسا مقصود از «امر» (دستور دادن)، نظر دادن و مشورت رساندن به او باشد؛ زیرا مشاور، نظرِ خود را به کسی که از او مشورت خواسته در قالب امر و دستور بیان می‌کند. پس معنا چنین است: «اگر ماجرا از این قرار است، چه نظری به من پیشنهاد می‌دهید تا بر اساس آن با او رفتار کنم؟»؛ چرا که او خود را پروردگار والای آنان و ایشان را بندگان خویش می‌دید، و با چنین پنداری سازگار نیست که واژهٔ «امر» را بر معنای رایجش (فرمان دادن) حمل کنیم.

این معنا را تأیید می‌کند که خدای متعال در جایی دیگر همین سخن را از زبان خودِ درباریان حکایت کرده، آنجا که فرمود، گفتند: «الْمَلَأُ مِنْ قَوْمِ فِرْعَوْنَ إِنَّ هٰذٰا لَسٰاحِرٌ عَلِيمٌ يُرِيدُ أَنْ يُخْرِجَكُمْ مِنْ أَرْضِكُمْ فَمٰا ذٰا تَأْمُرُونَ» («بزرگانی از قوم فرعون گفتند: به راستی این جادوگری بسیار داناست؛ می‌خواهد شما را از سرزمینتان بیرون کند؛ پس شما چه نظر می‌دهید؟»؛ اعراف: ۱۱۰). و پیداست که مقصود از دستور دادنِ آنان، پیشنهاد دادنشان به فرعون است که با آن دو چنان کن.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۳۴ و ۳۵ با هم

خدای متعال می‌فرماید: « قٰالَ لِلْمَلَإِ حَوْلَهُ إِنَّ هٰذٰا لَسٰاحِرٌ عَلِيمٌ يُرِيدُ أَنْ يُخْرِجَكُمْ مِنْ أَرْضِكُمْ بِسِحْرِهِ فَمٰا ذٰا تَأْمُرُونَ » («[فرعون] به بزرگانِ پیرامونش گفت: بی‌گمان این جادوگری بسیار دانا و کاردان است؛ می‌خواهد با جادوی خود شما را از سرزمینتان بیرون کند؛ پس شما چه دستور می‌دهید؟»).
گوینده فرعون است. او به این امید به موسی گفته بود: « فَأْتِ بِهِ إِنْ كُنْتَ مِنَ الصّٰادِقِينَ » («اگر راست می‌گویی آن را بیاور») که شاید کاری بیاورد که جای هماوردی و مناقشه داشته باشد؛ اما چون موسی نشانه‌ای آورد که جای هیچ پرده‌پوشی و تردیدی نداشت، چاره‌ای ندید جز اینکه با بهتان زدن ادعا کند او جادوگری بسیار داناست.