تفسیر آیهٔ ۱۰۴ سورهٔ نساء

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « وَ لاٰ تَهِنُوا فِي ابْتِغٰاءِ الْقَوْمِ» (و در پیگیری و تعقیب دشمن سستی نورزید). «وَهْن» به معنای ضعف و سستی، و «ابتغاء» به معنای طلب‌کردن و پیگیری است، و «ألم» (درد و رنج) در برابر لذت قرار دارد. و جملهٔ «وَ تَرْجُونَ مِنَ اللّٰهِ مٰا لاٰ يَرْجُونَ» (و از خدا چیزی را امید دارید که آنان امید ندارند)، حال از ضمیر جمع غایب است. معنای آیه این است که: وضعیت هر دو گروه در رنج‌کشیدن یکسان است؛ بنابراین شما از دشمنانتان بدحال‌تر نیستید، بلکه آسوده‌تر و سعادت‌مندترید، زیرا شما از پروردگارتان که سرپرست شماست، امید پیروزی، ظفر و آمرزش دارید؛ اما دشمنانتان سرپرستی ندارند و از هیچ سویی امیدی ندارند که دلگرمشان سازد، در کارشان نشاط آورد و آنان را به سوی خواسته‌شان پیش ببرد؛ و خدا همواره به مصلحت‌ها دانا، و در امر و نهی خویش حکیم و استوارکار است.

بحث روایی

و در تفسیر قمی دربارهٔ این سخن خدا: «وَ لاٰ تَهِنُوا فِي ابْتِغٰاءِ الْقَوْمِ» [و در پی‌جویی دشمن سستی مورزید] (نساء: ۱۰۴) آمده است که این آیه، بر سخن او عطف شده است: در سورهٔ آل‌عمران: «إِنْ يَمْسَسْكُمْ قَرْحٌ فَقَدْ مَسَّ الْقَوْمَ قَرْحٌ مِثْلُهُ» [اگر به شما گزندی رسیده، به آن قوم نیز گزندی همانند آن رسیده است] (آل‌عمران: ۱۴۰)؛ و ما در آنجا سبب نزول این آیه را یادآور شده‌ایم.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۱۰۱ تا ۱۰۴ با هم

این آیات، حکم نماز خوف و شکسته شدن نماز در سفر را تشریع می‌کند و با تشویق مؤمنان به پیگیری و تعقیب مشرکان پایان می‌پذیرد؛ و با آیات پیشین که به جهاد و شئون گوناگون آن پرداخته بود، پیوند دارد. ادامه در متن کامل

بحث روایی

تفسیر آیه‌های ۱۰۱ تا ۱۰۴ با هم

می‌گویم: چنان‌که می‌بینی، روایات با آنچه در بیان گذشته آوردیم هماهنگ است؛ و روایات در این معانی، به‌ویژه از طریق امامان اهل‌بیت (ع)، بسیار فراوان است و ما تنها نمونه‌ای از آنچه رسیده بود را ذکر کردیم. ادامه در متن کامل