تفسیر آیهٔ ۵۸ سورهٔ زمر

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « أَوْ تَقُولَ حِينَ تَرَي الْعَذٰابَ لَوْ أَنَّ لِي كَرَّهً فَأَكُونَ مِنَ الْمُحْسِنِينَ »؛ حرف «لَوْ» برای آرزو و «كَرَّة» به معنای بازگشت دوباره است؛ و معنا این است که: یا اینکه فردی در روز قیامت، آن‌گاه که عذاب را می‌بیند، آرزومندانه بگوید:

کاش برای من بازگشتی به دنیا بود تا از نیکوکاران شوم!

سپس هنگامی که فرمان ورود به آتش برایشان صادر می‌شود و بر لبهٔ دوزخ نگه داشته می‌شوند و سپس در آن افکنده می‌گردند، آرزوی بازگشت به دنیا می‌کنند تا در آن نیکی به جای آورند و به سعادت برسند: « أَوْ تَقُولَ حِينَ تَرَي الْعَذٰابَ لَوْ أَنَّ لِي كَرَّهً ». خدای متعال می‌فرماید: «وَ لَوْ تَريٰ إِذْ وُقِفُوا عَلَي النّٰارِ فَقٰالُوا يٰا لَيْتَنٰا نُرَدُّ وَ لاٰ نُكَذِّبَ بِآيٰاتِ رَبِّنٰا وَ نَكُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ» (انعام: ۲۷)، و نیز در حکایت سخن آنان می‌فرماید: «رَبَّنٰا أَخْرِجْنٰا مِنْهٰا فَإِنْ عُدْنٰا فَإِنّٰا ظٰالِمُونَ» (مؤمنون: ۱۰۷).

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۵۷ تا ۵۹ با هم

میان سخن نفس و پاسخ آن، با عبارت « أَوْ تَقُولَ حِينَ تَرَي » فاصله افتاده است و تنها به سخن او که گفت: « لَوْ أَنَّ اللّٰهَ هَدٰانِي » پاسخ داده شده است.

تفسیر آیه‌های ۵۶ تا ۵۹ با هم

سپس چون این گفتارها را بر اساس همان ترتیبی که در واقعیت داشتند نقل فرمود، به پاسخ‌دادن پرداخت؛ و اگر سخنی را که به آن پاسخ داده شده به تأخیر می‌انداخت تا به جواب متصل شود، یا جواب را پیش می‌انداخت تا به آن سخن متصل گردد، نظم کلام به هم می‌خورد [اصل این وجه از تفسیر ابوسعود، همراه با اصلاحی از سوی ما، برگرفته شده است]. ادامه در متن کامل

بحث روایی

تفسیر آیه‌های ۵۳ تا ۶۱ با هم

و بدان که از امامان اهل‌بیت (ع) روایات فراوانی در تطبیقِ این آیات بر شیعیانشان، و تطبیقِ «جنب الله» (ساحت الهی) بر خودشان وارد شده است؛ اما همهٔ آن‌ها از بابِ جَری (تطبیقِ مصداقی در بستر زمان) است نه تفسیر، و از همین رو از آوردن آن‌ها در اینجا خودداری کردیم. ادامه در متن کامل