تفسیر آیهٔ ۲۷ سورهٔ انعام

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

و این سخنِ آنان که: « يٰا لَيْتَنٰا نُرَدُّ وَ لاٰ نُكَذِّبَ بِآيٰاتِ رَبِّنٰا » (ای کاش بازگردانده می‌شدیم و آیات پروردگارمان را تکذیب نمی‌کردیم...)، بنا بر قرائتِ نَصب در « نُكَذِّبَ » و « نَكُونَ »، آرزویی از سوی آنان برای بازگشت به دنیا و پیوستن به جمع مؤمنان است تا به وسیلهٔ آن از عذاب آتش در روز قیامت رهایی یابند. این سخنِ آنان—همانند انکار شرک و سوگندِ دروغین به خدا بر این ادعا—از بابِ آشکار شدن خصلت‌های ریشه‌دار درونی‌شان در روز قیامت است؛ چراکه آنان عادت کرده بودند دربارهٔ خیرها و منافع ازدست‌رفته‌ای که هیچ راهی برای به دست آوردنشان ندارند آرزو کنند، به‌ویژه هنگامی که از دست رفتنِ آن خیرها ناشی از انتخاب بد و کوتاهیِ تدبیر خودشان در عمل باشد. نظیرِ این مطلب، حسرت خوردنِ آنان بر کوتاهی‌هایی است که در کار قیامت روا داشته‌اند، چنان‌که به‌زودی خواهد آمد.

افزون بر این، آرزو کردن (تمنّی) در امور محال و ناشدنی نیز درست است، همان‌طور که در کارهای ممکن اما دشوار به کار می‌رود؛ مانند آرزوی بازگشت روزگاران گذشته و جز آن. چنان‌که شاعر گفته است:

«لَيْتَ وَ هَلْ يَنْفَعُ شَيْئاً لَيْتَ» (کاش! و آیا «کاش گفتن» سودی هم می‌بخشد؟!)

«لَيْتَ الشَّبَابَ بُوعَ فَاشْتَرَيْتُ» (ای کاش جوانی فروخته می‌شد تا آن را می‌خریدم!)

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۲۷ و ۲۸ با هم

خدای متعال می‌فرماید: « وَ لَوْ تَريٰ إِذْ وُقِفُوا عَلَي النّٰارِ » (و اگر ببینی هنگامی که بر آتش نگه داشته می‌شوند...) تا پایان این دو آیه؛ بیانی است از فرجامِ انکارشان و پافشاریِ آنان بر کفر و روی‌گردانی از آیات خدای متعال.