تفسیر آیهٔ ۳۰ سورهٔ زمر

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۳۰ و ۳۱ با هم

خدای متعال می‌فرماید: « إِنَّكَ مَيِّتٌ وَ إِنَّهُمْ مَيِّتُونَ ثُمَّ إِنَّكُمْ يَوْمَ الْقِيٰامَهِ عِنْدَ رَبِّكُمْ تَخْتَصِمُونَ » (قطعاً تو می‌میری و آنان نیز می‌میرند؛ سپس شما در روز قیامت نزد پروردگارتان مخاصمه خواهید کرد). آیهٔ نخست زمینه‌چینی برای مطلبی است که در آیهٔ دوم دربارهٔ مخاصمه‌شان در روز قیامت نزد پروردگارشان بیان می‌شود؛ و خطاب در « إِنَّكُمْ » (شما) به پیامبر (ص) و امتش، یا به‌ویژه به مشرکان است. «اختصام» (مخاصمه و ستیزه کردن) -چنان‌که در مجمع‌البیان آمده- به این معناست که هر یک از دو طرف، سخن و کار دیگری را با انکار و اعتراض رد کند.

معنای آیه چنین است: سرانجامِ تو و سرانجامِ آنان مرگ است؛ سپس همگی شما در روز قیامت، پس از آنکه نزد پروردگارتان حاضر شدید، به دادخواهی و منازعه برمی‌خیزید. و بخشی از آنچه پیامبر (ص) در آن روز عرضه می‌دارد، در قرآن حکایت شده است: «وَ قٰالَ الرَّسُولُ يٰا رَبِّ إِنَّ قَوْمِي اتَّخَذُوا هٰذَا الْقُرْآنَ مَهْجُوراً» (و پیامبر گفت: پروردگارا، همانا قوم من این قرآن را رها کردند) (فرقان: ۳۰).

این دو آیه به حسب لفظ خود عام هستند، اما چهار آیهٔ بعد تأیید می‌کند که مراد از این دادخواهی، همان چیزی است که روز قیامت میان پیامبر (ص) و کافرانِ امتش رخ می‌دهد.