إِنَّا سَخَّرۡنَا ٱلۡجِبَالَ مَعَهُۥ يُسَبِّحۡنَ بِٱلۡعَشِيِّ وَٱلۡإِشۡرَاقِ
ما کوه‌ها را رام او ساختیم که شامگاه و بامداد با او تسبیح می‌گفتند.
تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر
بیان
تفسیر آیه‌های ۱۸ و ۱۹ با هم
تأیید و یاریِ داوود (ع) در این نبود که خدای متعال اصل تسبیح‌گویی را در نهادِ کوه‌ها و پرندگان قرار دهد، زیرا هر موجودی تسبیح‌گویِ خدای پاک و منزه است؛ چنان‌که خدای متعال می‌فرماید: «وَ إِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلاّٰ يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ وَ لٰكِنْ لاٰ تَفْقَهُونَ تَسْبِيحَهُمْ» [اسراء: ۴۴] (و هیچ چیزی نیست مگر آنکه با سپاس او تسبیح می‌گوید، ولی شما تسبیح آن‌ها را درنمی‌یابید). بلکه تأیید الهی در این بود که تسبیحِ آن‌ها با تسبیح داوود هماهنگ شد و طنین تسبیحشان به گوش مردم رسید. در تفسیر آیهٔ « وَ إِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلاّٰ يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ »، سخن دربارهٔ معنای تسبیح‌گفتنِ اشیا برای خدای پاک و منزه گذشت و بیان شد که این تسبیح با زبان گفتار (لسان قال) است، نه صرفاً زبانِ حال (نمودِ وجودی و تکوینی).
تفسیر آیهٔ ۱۸ سورهٔ ص، از «المیزان فی تفسیر القرآن»، علامه سید محمدحسین طباطبایی، جلد ۱۷، صفحهٔ ۱۸۹ تا ۱۹۰ (چاپ بیروت، مؤسسهٔ اعلمی) — تفسیر روان المیزان، tafsiralmizan.ir/ayah/38/18/
تفسیر این آیه در المیزان
بیان
خدای متعال می‌فرماید: « إِنّٰا سَخَّرْنَا الْجِبٰالَ مَعَهُ يُسَبِّحْنَ بِالْعَشِيِّ وَ الْإِشْرٰاقِ » (ما کوه‌ها را با او رام کردیم تا شامگاهان و بامدادان تسبیح گویند). ظاهر این است که « مَعَهُ » (همراه او) متعلق به « يُسَبِّحْنَ » (تسبیح می‌گویند) باشد و جملهٔ « مَعَهُ يُسَبِّحْنَ » معنای رام‌ساختن را روشن کند؛ و مقدم‌شدنِ این قید به سبب عنایت به پیروی کوه‌ها از داوود و اقتدای آن‌ها به وی در تسبیح است. اما این سخن خدای متعال در جایی دیگر: «وَ سَخَّرْنٰا مَعَ دٰاوُدَ الْجِبٰالَ يُسَبِّحْنَ وَ الطَّيْرَ» [انبیاء: ۷۹] تأیید می‌کند که این قید، وابسته به «سَخَّرْنَا» است. همچنین در جای دیگری از کلام خدای متعال آمده است: «يٰا جِبٰالُ أَوِّبِي مَعَهُ وَ الطَّيْرَ» [سبأ: ۱۰]. «عشیّ» و «إشراق» نیز به معنای شامگاه و بامداد است.
و عبارتِ « إِنّٰا سَخَّرْنَا » تا پایان آیه؛ حرفِ «إِنَّ» در آن برای بیان علت آمده است، و این آیه و آیاتی که بر آن عطف شده‌اند، نشان می‌دهند که داوود (ع) در تسبیح، فرمانروایی و دانش خود دارای قدرت و توانمندی بوده و بسیار به درگاه پروردگارش بازمی‌گشته است.