وَقَالُوٓاْ أَءِذَا ضَلَلۡنَا فِي ٱلۡأَرۡضِ أَءِنَّا لَفِي خَلۡقٖ جَدِيدِۭۚ بَلۡ هُم بِلِقَآءِ رَبِّهِمۡ كَٰفِرُونَ
و گفتند: «آیا هنگامی که در [دلِ] زمین گم و ناپدید شدیم، آیا واقعاً در آفرینشی جدید خواهیم بود؟» بلکه آنان دیدار پروردگارشان را انکار می‌کنند.
تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر
بیان
تفسیر آیه‌های ۱۰ و ۱۱ با هم
از آنچه گذشت، نخست وجه پیوند آیهٔ « قُلْ يَتَوَفّٰاكُمْ » تا آخر با آیهٔ « أَ إِذٰا ضَلَلْنٰا فِي الْأَرْضِ » تا آخر روشن شد، و معلوم گشت که این پاسخی قاطع و گره‌گشا برای این اشکال و شبهه است؛ درحالی‌که کار بر برخی از مفسرانی که «توفّی» را بدون توجه به نکتهٔ کاربرد این واژه صرفاً به معنای میراندن گرفته‌اند دشوار شده و برای توجیه پیوند میان این دو آیه، به تکلف‌ها و توجیه‌هایی روی آورده‌اند که خرد سلیم آن را نمی‌پذیرد.
تفسیر آیهٔ ۱۰ سورهٔ سجده، از «المیزان فی تفسیر القرآن»، علامه سید محمدحسین طباطبایی، جلد ۱۶، صفحهٔ ۲۵۰ تا ۲۵۲ (چاپ بیروت، مؤسسهٔ اعلمی) — تفسیر روان المیزان، tafsiralmizan.ir/ayah/32/10/
تفسیر این آیه در المیزان
بیان
خدای متعال می‌فرماید: « وَ قٰالُوا أَ إِذٰا ضَلَلْنٰا فِي الْأَرْضِ أَ إِنّٰا لَفِي خَلْقٍ جَدِيدٍ بَلْ هُمْ بِلِقٰاءِ رَبِّهِمْ كٰافِرُونَ » (و گفتند: آیا هنگامی که در زمین گم و ناپدید شدیم، آیا ما در آفرینشی نو خواهیم بود؟ بلکه آنان به دیدار پروردگارشان کافرند)؛ این استدلالی از سوی منکرانِ رستاخیز است که بر پایه دور از ذهن شمردن آن بنا شده است. درباره «گم شدن در زمین» گفته‌اند: مقصود تباهی و نابودی است، چنان‌که می‌گویند «ضلّت النعمة» یعنی نعمت تباه شد و از بین رفت؛ و نیز گفته شده به معنای پنهان شدن و ناپدید گشتن است. حال هر کدام که باشد، مرادِ آنان این است که: آیا هنگامی که بمیریم و اجزای پیکرمان در زمین پراکنده شود و چنان شویم که اجزای بدنمان از دیگر اجزای زمین بازشناخته نشود و هیچ اثری از ما بر جای نماند، باز در آفرینشی نو درمی‌آییم و همانند آفرینش نخستینمان، دوباره خلق می‌شویم؟! این پرسش برای انکار است، و «آفرینش نو» همان رستاخیز و زنده شدن مردگان است.
و عبارت « بَلْ هُمْ بِلِقٰاءِ رَبِّهِمْ كٰافِرُونَ » (بلکه آنان به دیدار پروردگارشان کافرند)، عدول از مفهوم سخن آن‌ها یعنی « أَ إِذٰا ضَلَلْنٰا فِي الْأَرْضِ » (آیا هنگامی که در زمین گم و متلاشی شدیم...) است؛ گویی گفته شده است: آنان آفرینش دوباره را به دلیل انکار قدرت ما بر آن یا انگیزه‌ای دیگر انکار نمی‌کنند، بلکه به بازگشت به‌سوی ما و دیدار ما کافرند؛ و از همین رو در پاسخ سخن آنان، مطلبی آورده شد که بر بازگشت دلالت دارد.