تفسیر آیهٔ ۱۶۳ سورهٔ آل عمران

تفسیر این آیه در المیزان

بیان آیات

سپس یادآور می‌شود که این گروه‌ها، یعنی پیروان خشنودی خدا و گرفتاران خشم او، دارای درجاتی گوناگون‌اند و خداوند به اعمال بیناست؛ پس مپندارید که کارِ ناچیزی از خیر یا شر از دید او پنهان می‌ماند تا در نتیجه در پیروی از خشنودی‌اش سستی ورزید یا نسبت به دچار شدن به خشمش بی‌مبالاتی کنید.

بحث روایتی

و در تفسیر عیاشی، دربارهٔ سخن خدای متعال که می‌فرماید: «هُمْ دَرَجٰاتٌ عِنْدَ اللّٰهِ» [آل‌عمران: ۱۶۳] (آنان درجاتی نزد خدا دارند)، از امام صادق (ع) روایت شده است: «الذين اتبعوا رضوان الله هم الأئمه،و هم و الله درجات عند الله للمؤمنين،و بولايتهم و مودتهم إيانا يضاعف الله لهم أعمالهم،و يرفع الله لهم الدرجات العلى،و الذين باءوا بسخط من الله- هم الذين جحدوا حق علي و حق الأئمه منا أهل البيت-فباءوا لذلك بسخط من الله»؛ «کسانی که از خشنودی خدا پیروی کردند، همان امامان هستند؛ و به خدا سوگند، آنان درجاتِ نزد خدا برای مؤمنان‌اند، و با ولایت آنان و دوستی با ماست که خدا اعمال مؤمنان را چند برابر می‌سازد و درجات والا را برایشان فراز می‌برد؛ و کسانی که به خشم الهی گرفتار شدند، کسانی هستند که حق علی و حق امامان از ما اهل‌بیت را انکار کردند و از این رو به خشم خدا گرفتار آمدند».

می‌گویم: این روایت از باب جَری و انطباق (تطبیق آیه بر مصادیق بارز در طول زمان) است.

و در همان کتاب، از امام رضا (ع) روایت شده است: «الدرجه ما بين السماء و الأرض»؛ درجه، فاصلهٔ میان آسمان و زمین است.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان آیات

تفسیر آیه‌های ۱۵۶ تا ۱۶۴ با هم

این آیات نیز دنبالهٔ آیاتی است که دربارهٔ جنگ احد نازل شده است و به موضوع دیگری می‌پردازد که برای آنان پیش آمد؛ یعنی اندوه و حسرتی که از کشته شدن بزرگان و سرشناسانشان به دل‌هایشان راه یافت. ادامه در متن کامل

خلاصه آنکه، این آیات خطا و انحرافِ نهفته در این اندوه و حسرت را بیان می‌کند و به موضوع دیگری می‌پردازد که این اندوه و حسرت‌خوردن در پی دارد، و آن بدگمانیِ آنان به پیامبر خدا (ص) است؛ با این پندار که ایشان آنان را به این مهلکه کشانده و در این ورطه انداخته است؛ چنان‌که سخنِ آنان — به اشارهٔ این آیات — بر این معنا دلالت… ادامه در متن کامل