تفسیر آیهٔ ۵۳ سورهٔ قصص

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « وَ إِذٰا يُتْليٰ عَلَيْهِمْ قٰالُوا آمَنّٰا بِهِ إِنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّنٰا » (و چون بر آنان خوانده شود، گویند: به آن ایمان آوردیم؛ بی‌گمان این همان حق از جانب پروردگار ماست) تا آخر آیه. ضمیرهای مفرد به قرآن برمی‌گردد، و «لام» در « اَلْحَقُّ » برای عهد است (اشاره به حقی معهود و شناخته‌شده)؛ و معنا چنین است: هنگامی که قرآن بر آنان خوانده می‌شود، می‌گویند: به آن ایمان آوردیم؛ این همان حقی است که از جانب پروردگارمان می‌شناختیم، چراکه پیش از این با آن آشنا شده بودیم.

و سخن خدای متعال که: « إِنّٰا كُنّٰا مِنْ قَبْلِهِ مُسْلِمِينَ » (ما پیش از آن [نیز] تسلیم بودیم)، علّتِ آن است که چرا قرآن حقیقتی شناخته‌شده نزد آنان بوده است؛ یعنی ما پیش از فرود آمدنش نیز در برابر آن تسلیم بودیم، یا به همان آیینی ایمان داشتیم که قرآن به آن فرا می‌خواند و آن را «اسلام» می‌نامد.

برخی گفته‌اند: این دو ضمیر به پیامبر (ص) بازمی‌گردد، ولی همان معنای پیشین با سیاق سازگارتر است. به هر روی، مقصود آنان از این سخن همان اوصاف پیامبر (ص) و کتابِ نازل‌شده بر ایشان است که در کتاب‌های آسمانی خود خوانده بودند؛ چنان‌که خدای متعال می‌فرماید: «الَّذِينَ يَتَّبِعُونَ الرَّسُولَ النَّبِيَّ الْأُمِّيَّ الَّذِي يَجِدُونَهُ مَكْتُوباً عِنْدَهُمْ فِي التَّوْرٰاهِ وَ الْإِنْجِيلِ» (اعراف: ۱۵۷؛ «همان کسانی که از این فرستاده، پیامبر درس‌ناخوانده‌ای پیروی می‌کنند که نام و نشان او را نزد خود در تورات و انجیل نوشته می‌یابند») و می‌فرماید: «أَ وَ لَمْ يَكُنْ لَهُمْ آيَهً أَنْ يَعْلَمَهُ عُلَمٰاءُ بَنِي إِسْرٰائِيلَ» (شعراء: ۱۹۷؛ «آیا برای آنان نشانه‌ای نبود که دانشمندان بنی‌اسرائیل از آن باخبرند؟»).

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۵۲ تا ۵۵ با هم

سپس خدای سبحان گروهی از اهل کتاب را ستود که مشرکان دربارهٔ پیامبر (ص) و قرآن به آنان مراجعه کرده بودند، و آنان ایمان و تصدیق خود را به مشرکان آشکار ساختند و از سخنان بیهوده‌ای که مشرکان روبه‌رویشان گفتند، روی برتافتند. ادامه در متن کامل