تفسیر آیهٔ ۶۷ سورهٔ انبیاء

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

و سخن ابراهیم: «أُفٍّ لَكُمْ وَ لِمٰا تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللّٰهِ » («اف بر شما و بر آنچه به جای خدا می‌پرستید!») ابراز بیزاری و انزجار از آنان و معبودانشان است، پس از آنکه الوهیت آن‌ها را باطل کرد؛ و این کار مانند گواهی دادنِ او بر یگانگی خدای متعال پس از اثبات آن است، در سخن گذشته‌اش که فرمود: «وَ أَنَا عَليٰ ذٰلِكُمْ مِنَ الشّٰاهِدِينَ » («و من بر این حقیقت از گواهانم»)؛ و نیز فرمودهٔ او: «أَ فَلاٰ تَعْقِلُونَ » («آیا خرد نمی‌ورزید؟») سرزنشی برای آنان است.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۶۶ و ۶۷ با هم

خدای متعال می‌فرماید: «قٰالَ أَ فَتَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللّٰهِ مٰا لاٰ يَنْفَعُكُمْ شَيْئاً وَ لاٰ يَضُرُّكُمْ -إلي قوله- أَ فَلاٰ تَعْقِلُونَ » («[ابراهیم] گفت: آیا به جای خدا چیزی را می‌پرستید که هیچ سودی به شما نمی‌رساند و زیانی به شما نمی‌زند؟ ــ تا آنجا که فرمود: ــ آیا خرد نمی‌ورزید؟»). هنگامی که آنان سخنِ «مٰا هٰؤُلاٰءِ يَنْطِقُونَ » («این‌ها سخن نمی‌گویند») را بر زبان آوردند و ابراهیم آن را شنید، به دفاع از خود نپرداخت؛ زیرا از آغاز نیز در پی چنین دفاعی نبود، بلکه از کلامِ خودِ آنان به سود دعوتِ برحق خویش بهره برد؛ ازاین‌رو با لازمهٔ کلامشان آنان را محکوم ساخت و حجت را بر آنان تمام کرد که بت‌هایشان شایستهٔ پرستش نیستند، یعنی معبود و خدا نیستند.

بحث روایی

تفسیر آیه‌های ۵۱ تا ۷۳ با هم

می‌گویم: روایات دربارهٔ داستان‌های ابراهیم (ع) بسیار زیاد است، اما در جزئیاتی که به منطوقِ صریحِ قرآن بازنمی‌گردد با یکدیگر اختلاف شدیدی دارند؛ و ما به همین مقداری که پیش‌تر آوردیم بسنده کردیم. ادامه در متن کامل