تفسیر آیهٔ ۶۶ سورهٔ انبیاء

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

حاصل نتیجه‌گیری ابراهیم در این فرموده که: «أَ فَتَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللّٰهِ مٰا لاٰ يَنْفَعُكُمْ شَيْئاً وَ لاٰ يَضُرُّكُمْ » («آیا به جای خدا چیزی را می‌پرستید که هیچ سودی به شما نمی‌رساند و هیچ زیانی به شما نمی‌زند؟») این است که لازمهٔ سخن نگفتن بت‌ها این است که از چیزی آگاه نباشند و بر کاری توانایی نداشته باشند؛ و لازمهٔ ناتوانی‌شان این است که هیچ سود و هیچ زیانی به شما نرسانند؛ و لازمهٔ آن نیز بیهوده بودنِ پرستش آن‌هاست، زیرا پرستش یا به امید خیری است یا از بیم شرّی، در حالی که نزد بت‌ها هیچ‌یک از این دو وجود ندارد؛ پس آنان هرگز خدا و معبود نیستند.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۶۶ و ۶۷ با هم

خدای متعال می‌فرماید: «قٰالَ أَ فَتَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللّٰهِ مٰا لاٰ يَنْفَعُكُمْ شَيْئاً وَ لاٰ يَضُرُّكُمْ -إلي قوله- أَ فَلاٰ تَعْقِلُونَ » («[ابراهیم] گفت: آیا به جای خدا چیزی را می‌پرستید که هیچ سودی به شما نمی‌رساند و زیانی به شما نمی‌زند؟ ــ تا آنجا که فرمود: ــ آیا خرد نمی‌ورزید؟»). هنگامی که آنان سخنِ «مٰا هٰؤُلاٰءِ يَنْطِقُونَ » («این‌ها سخن نمی‌گویند») را بر زبان آوردند و ابراهیم آن را شنید، به دفاع از خود نپرداخت؛ زیرا از آغاز نیز در پی چنین دفاعی نبود، بلکه از کلامِ خودِ آنان به سود دعوتِ برحق خویش بهره برد؛ ازاین‌رو با لازمهٔ کلامشان آنان را محکوم ساخت و حجت را بر آنان تمام کرد که بت‌هایشان شایستهٔ پرستش نیستند، یعنی معبود و خدا نیستند.

بحث روایی

تفسیر آیه‌های ۵۱ تا ۷۳ با هم

می‌گویم: روایات دربارهٔ داستان‌های ابراهیم (ع) بسیار زیاد است، اما در جزئیاتی که به منطوقِ صریحِ قرآن بازنمی‌گردد با یکدیگر اختلاف شدیدی دارند؛ و ما به همین مقداری که پیش‌تر آوردیم بسنده کردیم. ادامه در متن کامل