إِذۡ قَالَ لِأَبِيهِ وَقَوۡمِهِۦ مَا هَٰذِهِ ٱلتَّمَاثِيلُ ٱلَّتِيٓ أَنتُمۡ لَهَا عَٰكِفُونَ
آن‌گاه که به پدرش و قوم خود گفت: این تندیس‌ها چیستند که شما بر [پرستشِ] آنها پیوسته ایستاده‌اید؟
تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر
بحث روایی
تفسیر آیه‌های ۵۱ تا ۷۳ با هم
می‌گویم: روایات دربارهٔ داستان‌های ابراهیم (ع) بسیار زیاد است، اما در جزئیاتی که به منطوقِ صریحِ قرآن بازنمی‌گردد با یکدیگر اختلاف شدیدی دارند؛ و ما به همین مقداری که پیش‌تر آوردیم بسنده کردیم. ادامه در متن کامل
تفسیر آیهٔ ۵۲ سورهٔ انبیاء، از «المیزان فی تفسیر القرآن»، علامه سید محمدحسین طباطبایی، جلد ۱۴، صفحهٔ ۲۹۷ تا ۳۰۹ (چاپ بیروت، مؤسسهٔ اعلمی) — تفسیر روان المیزان، tafsiralmizan.ir/ayah/21/52/
تفسیر این آیه در المیزان
بیان
خدای متعال می‌فرماید: «إِذْ قٰالَ لِأَبِيهِ وَ قَوْمِهِ مٰا هٰذِهِ التَّمٰاثِيلُ الَّتِي أَنْتُمْ لَهٰا عٰاكِفُونَ » (آن‌گاه که به پدرش و قوم خویش گفت: این مجسمه‌هایی که شما پیوسته به پرستشِ آنها دل بسته‌اید چیستند؟).
«تمثال» چیزی است که برای آن صورتی ساخته شده باشد و جمع آن «تماثیل» است؛ و «عکوف» روی‌آوردن به چیزی و ملازمت مداوم با آن از روی بزرگداشت است؛ راغب در مفردات هر دو واژه را چنین معنا کرده است.
مقصود ابراهیم (ع) از این تندیس‌ها، بت‌هایی است که برای پرستش و تقدیم قربانی‌ها برپا کرده بودند. پرسش او از حقیقت آنها برای این بود که شأن و جایگاهشان را بشناسد؛ و این در آغاز ورودش به جامعه بود، آن‌هم در جامعه‌ای با آیین شرک‌آمیز که در آن تندیس‌ها و بت‌ها را می‌پرستیدند. با این حال، این پرسش دربردارندهٔ دو سؤال بود؛ و پرسشِ او از پدرش دربارهٔ بت‌ها، پیش از پرسش از قومش رخ داده بود، چنان‌که در سورهٔ انعام به آن اشاره شده است؛ و معنای آیه روشن است.