تفسیر آیهٔ ۱۰۱ سورهٔ طه

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: «خٰالِدِينَ فِيهِ وَ سٰاءَ لَهُمْ يَوْمَ الْقِيٰامَهِ حِمْلاً » (جاودانه در آن می‌مانند و روز قیامت چه بد باری برایشان خواهد بود). مراد از جاودانگی‌شان در این بار سنگین، به‌گونهٔ کنایی، جاودانگی در کیفر آن یعنی عذاب است. به کار رفتن صیغهٔ جمع در «خٰالِدِينَ » به اعتبار معنای «مَنْ أَعْرَضَ عَنْهُ » (هر کس از آن روی گرداند) است، همان‌طور که تعبیر مفرد در «أَعْرَضَ » و «فَإِنَّهُ يَحْمِلُ » به اعتبار لفظِ «مَن» بوده است؛ از این رو آیه مانند این سخن خدای متعال است: «وَ مَنْ يَعْصِ اللّٰهَ وَ رَسُولَهُ فَإِنَّ لَهُ نٰارَ جَهَنَّمَ خٰالِدِينَ فِيهٰا أَبَداً» (جن: ۲۳؛ و هر کس از خدا و پیامبرش نافرمانی کند، بی‌گمان برای او آتش دوزخ است که در آن جاودانه‌اند).

و دربارهٔ عبارت «وَ سٰاءَ لَهُمْ يَوْمَ الْقِيٰامَهِ حِمْلاً » (و روز قیامت چه بد باری برایشان خواهد بود)، فعل «ساءَ» مانند «بئسَ» از افعال ذم (نکوهش) است و معنایش چنین است:

چه بد باری است باری که روز قیامت برمی‌دارند! واژهٔ «حمل» با کسر حاء (حِمْل) و با فتح آن (حَمْل) به یک معناست، جز این‌که آنچه با کسره است، باری است که در ظاهر برداشته می‌شود مانند باری که بر پشت حمل می‌گردد، و آنچه با فتحه است، باری است که در درون قرار دارد مانند جنین در شکم مادر.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۱۰۰ و ۱۰۱ با هم

صرف‌نظر از جنبه‌های لفظی و ادبی، آیهٔ «مَنْ أَعْرَضَ عَنْهُ فَإِنَّهُ يَحْمِلُ يَوْمَ الْقِيٰامَهِ وِزْراً خٰالِدِينَ فِيهِ » (هر کس از آن روی گرداند، قطعاً روز قیامت بار سنگینی بر دوش می‌کشد که در آن جاودانه‌اند)، از روشن‌ترین آیاتی است که دلالت دارد انسان با خودِ عملش عذاب می‌شود و در همان جاودانه می‌ماند؛ و این همان تجسم اعمال است.