تفسیر آیهٔ ۳۲ سورهٔ بقره

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

اشاره

تفسیر آیه‌های ۳۰ تا ۳۳ با هم

این آیات از هدف فرود آوردن انسان به دنیا، حقیقتِ جانشینی در زمین و آثار و ویژگی‌های آن خبر می‌دهند. ادامه در متن کامل

معنای قرار دادن خلافت و آموختن نام‌ها به آدم

تفسیر آیه‌های ۳۰ تا ۳۳ با هم

این سیاق و روند کلام، پیش از هر چیز این نکته را می‌رساند که خلافتِ یادشده، بی‌گمان جانشینیِ خودِ خدای متعال بوده است، نه جانشینیِ نوعی از موجودات زمینی که پیش از انسان در زمین می‌زیستند و منقرض شدند و سپس خدای متعال خواست انسان را جانشین آن‌ها کند؛ چنان‌که برخی مفسران احتمال داده‌اند. ادامه در متن کامل

و این سخن خدای متعال: «وَعَلَّمَ آدَمَ الْأَسْمَاءَ كُلَّهَا ثُمَّ عَرَضَهُمْ» (و همهٔ نام‌ها را به آدم آموخت، سپس آن‌ها را عرضه کرد)، نشان می‌دهد که این نام‌ها یا دارندگانِ این نام‌ها، موجوداتی زنده و دارای خرد بوده‌اند که در پسِ پردهٔ غیب پنهان بودند، و آگاهی از نام‌هایشان گونه‌ای دیگر از آگاهی بود، نه مانند شناختی… ادامه در متن کامل

از آنچه گذشت روشن شد که علم به نام‌های این نامیده‌شدگان (مسمیات) باید به‌گونه‌ای باشد که از حقایق و وجودهای عینیِ آنان پرده بردارد، نه صرفاً مفهومی که وضعِ زبانی عهده‌دار بیان آن است. ادامه در متن کامل

بنابراین، نتیجه این شد که این حقایقی که خدای متعال بر فرشتگان عرضه کرد، موجوداتی والا و محفوظ نزد خدای متعال و پوشیده در پرده‌های غیب‌اند. ادامه در متن کامل

از این نکته روشن می‌شود که سجدهٔ فرشتگان و سرپیچی ابلیس از آن، در فاصلهٔ میان این سخن خدای متعال رخ داده است که: «قٰالَ إِنِّي أَعْلَمُ مٰا لاٰ تَعْلَمُونَ» (فرمود: «من چیزی می‌دانم که شما نمی‌دانید»؛ بقره: ۳۰)، و میان این سخن او: «أَعْلَمُ مٰا تُبْدُونَ وَ مٰا كُنْتُمْ تَكْتُمُونَ» (می‌دانم آنچه را آشکار می‌کنید و… ادامه در متن کامل

بحث روایی

تفسیر آیه‌های ۳۰ تا ۳۳ با هم

می‌گویم: از این روایت برمی‌آید که بهشت آدم در آسمان بوده است و به‌زودی در این‌باره روایت‌های دیگری نیز خواهد آمد. ادامه در متن کامل

و نیز در تفسیر عیاشی، از ابوالعباس روایت شده است که گفت: از امام صادق (علیه‌السلام) پرسیدم از سخن خداوند که می‌فرماید: «وَ عَلَّمَ آدَمَ الْأَسْمٰاءَ كُلَّهٰا» (و همهٔ نام‌ها را به آدم آموخت)، که چه چیزهایی را به او آموخت؟ ادامه در متن کامل

و در همان تفسیر، باز از فضیل بن عباس روایت شده که گفت: از امام صادق (ع) دربارهٔ این سخن خداوند پرسیدم که: «وَ عَلَّمَ آدَمَ الْأَسْمَاءَ كُلَّهَا» (و خداوند همهٔ نام‌ها را به آدم آموخت)، این نام‌ها چه بودند؟ ادامه در متن کامل

و در همان تفسیر از داود بن سَرحان عطّار روایت شده است که گفت: نزد امام صادق (ع) بودم؛ ایشان سفره خواستند و غذا خوردیم، سپس تشت و آفتابه (دست‌سِنانَه) خواستند. ادامه در متن کامل

و در کتاب «معانی الأخبار» از امام صادق (ع) روایت شده است که فرمودند: همانا خدای عزّوجل همگی نام‌های حجّت‌های خود را به آدم آموخت، سپس آنان را در حالی که روح بودند بر فرشتگان عرضه داشت و فرمود: «أَنْبِئُونِي بِأَسْمٰاءِ هٰؤُلاٰءِ إِنْ كُنْتُمْ صٰادِقِينَ» (بقره: ۳۱)؛ یعنی به من از نام‌های اینان خبر دهید اگر راست می‌گویید که به‌خاطر تسبیح و تقدیس‌تان، شما برای جانشینی در زمین از آدم سزاوارترید. ادامه در متن کامل

می‌گویم: با بازگشت به بیانی که گذشت، معنای این روایات روشن می‌شود و معلوم می‌گردد که هیچ ناسازگاری میان این دسته و روایات پیشین نیست؛ زیرا پیش‌تر بیان شد که سخن خدای متعال: «وَ إِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلاّٰ عِنْدَنٰا خَزٰائِنُهُ» (حجر: ۲۱؛ و هیچ چیزی نیست مگر آنکه گنجینه‌های آن نزد ماست) این معنا را می‌رساند که هیچ پدیده‌ای نیست مگر آنکه در گنجینه‌های غیبْ مرتبه‌ای از وجود دارد، و این پدیده‌های پیش روی ما تنها با فرود آمدن از آنجا پدید آمده‌اند، و هر نامی که در برابر یکی از این نامیده‌ها نهاده شده، در واقع نامی برای همان حقیقت موجود در گنجینه‌های غیب است. ادامه در متن کامل

همچنین شماری از روایات مربوط به آفرینش نخستین انسان و سرشتِ او (اخبار طینت) با این جایگاه تناسب دارد، چنان‌که در بحارالانوار از جابر بن عبدالله روایت شده است که گفت: به پیامبر خدا (صلی‌الله‌علیه‌وآله) عرض کردم: نخستین چیزی که خداوند آفرید چه بود؟ ادامه در متن کامل

می‌گویم: روایات در این مضامین بسیار و هم‌پشت و پیاپی است، و اگر با تأمل و دقت در آن‌ها بنگری، آن‌ها را گواهی بر آنچه پیش‌تر آوردیم خواهی یافت، و به زودی بخشی از سخن پیرامون پاره‌ای از آن‌ها خواهد آمد. ادامه در متن کامل