وَمَا ذَرَأَ لَكُمۡ فِي ٱلۡأَرۡضِ مُخۡتَلِفًا أَلۡوَٰنُهُۥٓۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَةٗ لِّقَوۡمٖ يَذَّكَّرُونَ
و آنچه را در زمین به رنگ‌ها و گونه‌های گوناگون برای شما آفرید نیز رام ساخت؛ مسلماً در این کار برای مردمی که پند می‌گیرند، نشانه‌ای است.
تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر
بیان
تفسیر آیه‌های ۱۱ تا ۱۳ با هم
این‌ها سه برهان است که نخستین را به اهل اندیشه نسبت داد و دومی را به خردورزان؛ و سومی را به پندپذیران. این بدان جهت است که برهان نخست از مقدماتی ساده فراهم آمده که برای نتیجه‌دادنش صِرفِ اندیشیدن کفایت می‌کند؛ و برهان دوم از مقدماتی علمی فراهم آمده که فهم آن جز برای کسی میسر نیست که در احوال اجرام آسمانی و زمینی غور کند و آثارِ حرکت‌ها و جابه‌جایی‌های آن‌ها را دریابد؛ و برهان سوم از مقدماتی کلی و فلسفی فراهم آمده است که انسان تنها با یادآوری احکامِ عام و کلیِ وجود به آن‌ها دست می‌یابد؛ مانند نیازِ این جهانِ دگرگون‌شونده به ماده، و یکی‌بودن و همانندیِ مادهٔ عام، و ضرورتِ بازگشتِ این اختلاف‌های واقعی به امری دیگر فراتر از مادهٔ یگانه و متشابه.
تفسیر آیهٔ ۱۳ سورهٔ نحل، از «المیزان فی تفسیر القرآن»، علامه سید محمدحسین طباطبایی، جلد ۱۲، صفحهٔ ۲۱۵ تا ۲۱۶ (چاپ بیروت، مؤسسهٔ اعلمی) — تفسیر روان المیزان، tafsiralmizan.ir/ayah/16/13/
تفسیر این آیه در المیزان
بیان
خدای متعال می‌فرماید: « وَ مٰا ذَرَأَ لَكُمْ فِي الْأَرْضِ مُخْتَلِفاً أَلْوٰانُهُ إِنَّ فِي ذٰلِكَ لَآيَهً لِقَوْمٍ يَذَّكَّرُونَ » (و آنچه را در زمین به رنگ‌های گوناگون برای شما پدید آورد؛ مسلماً در این برای گروهی که پند می‌گیرند نشانه‌ای است). «ذَرْء» به معنای آفرینش است؛ و تفاوت رنگ‌های آنچه در زمین آفریده — گذشته از آنچه پیش‌تر یاد شد — مانند تفاوت رنگ‌های معادن و دیگر ترکیب‌های عنصری است که انسان در زندگی‌اش از آن‌ها بهره می‌برد. و دور نیست که اختلاف رنگ‌ها کنایه از اختلاف نوعیِ میان آن‌ها باشد؛ که در این صورت مضمون آیه نزدیک می‌شود به کلام خدای متعال: «وَ فِي الْأَرْضِ قِطَعٌ مُتَجٰاوِرٰاتٌ وَ جَنّٰاتٌ مِنْ أَعْنٰابٍ وَ زَرْعٌ وَ نَخِيلٌ صِنْوٰانٌ وَ غَيْرُ صِنْوٰانٍ يُسْقيٰ بِمٰاءٍ وٰاحِدٍ وَ نُفَضِّلُ بَعْضَهٰا عَليٰ بَعْضٍ فِي الْأُكُلِ» (و در زمین قطعه‌هایی در کنار یکدیگر است و باغ‌هایی از انگورها و کشتزار و درختان خرمای هم‌ریشه و ناهم‌ریشه که با یک آب سیراب می‌شوند و برخی از آن‌ها را در میوه بر برخی دیگر برتری می‌دهیم؛ رعد: ۴)، و چگونگیِ استدلال به آن پیش‌تر گذشت.
و اختلاف رنگ‌ها در پدیده‌هایی که خدا در زمین آفریده، درست مانند رویاندن درخت و میوه، امری یگانه است که بر یکتایی او در ربوبیت بدان استدلال می‌شود؛ از همین رو فرمود: « إِنَّ فِي ذٰلِكَ لَآيَهً » (قطعاً در این نشانه‌ای است) و نفرمود: «لَآياتٍ» (نشانه‌هایی).