تفسیر آیهٔ ۷ سورهٔ حجر

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « لَوْ مٰا تَأْتِينٰا بِالْمَلاٰئِكَهِ إِنْ كُنْتَ مِنَ الصّٰادِقِينَ » (چرا فرشتگان را نزد ما نمی‌آوری اگر از راستگویانی؟). «لَوْ ما» مانند «هَلّا» برای تَحضیض (واداشتن و بازخواست) است؛ یعنی: «چرا فرشتگان را نزد ما نمی‌آوری اگر در ادعای پیامبری راست می‌گویی، تا بر صدق ادعایت گواهی دهند و همراه تو هشدار دهند؟». این سخن در معنا نزدیک است به گفتار کافران که خداوند حکایت کرده است: «لَوْ لاٰ أُنْزِلَ إِلَيْهِ مَلَكٌ فَيَكُونَ مَعَهُ نَذِيراً» (چرا فرشته‌ای بر او فرو فرستاده نشد تا همراه او هشداردهنده باشد؟) [فرقان: ۷].

دلیلِ اینکه مشرکان به پیامبران پیشنهاد می‌کردند فرشتگان را بیاورند و به آنان نشان دهند، باوری بود که درباره انسان داشتند؛ آنان می‌پنداشتند سرشت بشری وجودی مادی و غرق در آلودگی‌های شهوت و خشم است و هیچ پیوندی میان او و جهان آسمانی — که سرتاسر نور و پاکی است — وجود ندارد. از این رو، هر کس ادعای نوعی ارتباط با آن جهان روحانی را می‌کرد، می‌بایست برخی از ساکنان آن جهان، یعنی فرشتگان بزرگوار را همراه خود می‌آورد تا ادعایش را تصدیق کنند و در دعوتش یاری‌اش دهند.

افزون بر این، فرشتگان نزد بت‌پرستان، خدایانی فروتر از خدای پاک و منزه بودند؛ بنابراین، دعوتِ آنان به توحید بدین معنا بود که این خدایان به فرمان خدای پاک و منزه — که خدایِ خدایان است — از شفاعت و پرستش برکنار شده‌اند. و هیچ دلیلی بر این ادعا رساتر از اعترافِ خودِ فرشتگان نیست؛ پس باید فرود آیند، به این موضوع اعتراف کنند و پیامبری را راست بشمارند.