تفسیر آیهٔ ۲۰ سورهٔ لیل

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « إِلاَّ ابْتِغٰاءَ وَجْهِ رَبِّهِ الْأَعْليٰ »؛ این استثنا از نوعِ منقطع است (استثنایی که در آن، استثناشده از جنسِ پیشین نیست و معنای «بلکه» می‌دهد)، و معنایش این است: بلکه او مالش را تنها در طلبِ خشنودی و توجهِ پروردگار والایش می‌بخشد. پیش‌تر دربارهٔ معنای وجه‌الله (وجه خدای متعال) و مفهوم نامِ مبارک «الأعلَی» سخن گذشت.

« وَجْهِ رَبِّهِ الْأَعْليٰ »؛ که در آن، سیاق کلام از متکلم وحده (سخنگوی تنها، مانند «فأنذرتکم») به غایب تغییر یافته تا به آن دو وصف اشاره کند: «پروردگار والایش».

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۱۷ تا ۲۱ با هم

پس آیه از نظر مفهوم و دلالت، عام و فراگیر است نه خاص؛ و شاهد بر این عمومیت، توصیفِ «أتقَی» با عبارت « اَلَّذِي يُؤْتِي مٰالَهُ » (همان که مالش را می‌بخشد...) است که وصفی عام به شمار می‌رود، و همچنین توصیف‌های پس از آن نیز عمومی هستند. ادامه در متن کامل

تفسیر آیه‌های ۱۹ و ۲۰ با هم

و سخن خدای متعال: « وَ مٰا لِأَحَدٍ عِنْدَهُ مِنْ نِعْمَهٍ تُجْزيٰ » (و هیچ‌کس نزد او نعمتی ندارد که پاداش داده شود) تأکید و تثبیت مضمون آیهٔ پیشین است؛ یعنی هیچ‌کس بر گردن او نعمتی ندارد تا با این مالی که می‌بخشد، آن نعمت جبران و تلافی گردد، بلکه مالش را فقط برای رضای خدا می‌بخشد؛ و گواه این معنا آن است که بی‌درنگ در آیهٔ بعد می‌فرماید: « إِلاَّ ابْتِغٰاءَ وَجْهِ رَبِّهِ الْأَعْليٰ » (مگر برای جلب خشنودیِ پروردگار والامرتبه‌اش).

تفسیر آیه‌های ۲۰ و ۲۱ با هم

یادکردن از دو صفت «الرَّب» (پروردگار) و «الأعلَی» (والامرتبه)، اشاره به این دارد که پاداشِ عطا شده به او، پرنعمت‌ترین و والاترین پاداش‌هاست، و این با مقام ربوبیت و والاییِ خدای متعال کمال تناسب را دارد. از همین‌جا وجهِ التفات (تغییر سیاق کلام) در آیهٔ پیشین آشکار می‌شود، در این سخن که: