ٱلَّتِي لَمۡ يُخۡلَقۡ مِثۡلُهَا فِي ٱلۡبِلَٰدِ
که مانندش در هیچ سرزمینی ساخته [و آفریده] نشده بود،
تفسیر آیهٔ ۸ سورهٔ فجر، از «المیزان فی تفسیر القرآن»، علامه سید محمدحسین طباطبایی، جلد ۲۰، صفحهٔ ۲۸۰ تا ۲۸۱ (چاپ بیروت، مؤسسهٔ اعلمی) — تفسیر روان المیزان، tafsiralmizan.ir/ayah/89/8/
تفسیر این آیه همراه آیههای دیگر
بیان
تفسیر آیههای ۷ و ۸ با هم
خدای متعال میفرماید: « إِرَمَ ذٰاتِ الْعِمٰادِ الَّتِي لَمْ يُخْلَقْ مِثْلُهٰا فِي الْبِلاٰدِ » (شهرِ ارم، دارای ستونهای برافراشته، که مانند آن در هیچ سرزمینی ساخته نشده بود). «عماد» که جمع آن «عُمُد» است، ستونی است که ساختمان بر آن برپا میگردد و تکیه میکند؛ و ظاهر این دو آیه آن است که «ارم» شهری آباد و بیمانند برای آنان بود که کاخهایی بلند و ستونهایی برافراشته داشت. اخبار آن قوم از روزگار کهن بریده و آثارشان محو شده است؛ از این رو راهی برای آگاهی از جزئیات اطمینانبخش دربارهٔ سرگذشت آنان نیست مگر همان خلاصهٔ داستانشان که قرآن کریم بازگو کرده است، مبنی بر اینکه آنان پس از قوم نوح در سرزمین احقاف میزیستند، از تنومندی در آفرینش جسمی و نیرویی سهمگین برخوردار بودند، در تمدن و شهرنشینی پیشرفت کرده بودند، و سرزمینهایی آباد و زمینهایی حاصلخیز همراه با باغها، نخلستانها، کشتزارها و جایگاهی والا داشتند؛ و این داستان پیشتر بیان شد.
تفسیر آیههای ۶ تا ۸ با هم
و معنا [طبق این نظر] چنین میشود: آیا ندیدی پروردگارت با قوم عاد، همان قومِ ارمِ نیرومند و سرسخت، که مانند آنان در تنومندیِ جسم و قدرت و هیبت در شهرها یا در سراسر زمین آفریده نشده بود، چه کرد؟ البته این سخن از ظاهر الفاظ آیه دور است.
تفسیر آیههای ۷ و ۸ با هم
از جملهٔ این افسانهها، داستان مشهور «بهشت اِرَم» است که از وهب بن منبّه و کعبالأحبار روایت شده است.