تفسیر آیهٔ ۱۰ سورهٔ فجر

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « وَ فِرْعَوْنَ ذِي الْأَوْتٰادِ » (و فرعون، صاحب میخ‌ها). منظور همان فرعونِ معاصر موسی (ع) است. بنا بر آنچه در برخی روایات آمده، او را از آن رو «صاحب میخ‌ها» نامیده‌اند که هرگاه می‌خواست کسی را شکنجه کند، او را بر زمین می‌خواباند و دست‌ها و پاهایش را با چهار میخ به زمین می‌کوبید، و چه بسا او را بر روی چوبی می‌بست و همین کار را با او می‌کرد. مؤید این مطلب، سخنی است که خداوند از تهدید او در برابر ساحران —آن‌گاه که به موسی ایمان آوردند— نقل کرده است: «وَ لَأُصَلِّبَنَّكُمْ فِي جُذُوعِ النَّخْلِ» (و شما را بر تنه‌های نخل به دار می‌آویزم؛ طه: ۷۱)؛ چرا که آنان دست‌ها و پاهای فرد مصلوب (به‌دارآویخته) را بر چوبهٔ دار میخ‌کوب می‌کردند.

بحث روایی

و در کتاب «علل الشرائع»، به اسناد خود از اَبانِ احمر روایت کرده است که گفت: از امام صادق (ع) دربارهٔ سخن خدای عزوجل: « وَ فِرْعَوْنَ ذِي الْأَوْتٰادِ » (و فرعونِ صاحبِ میخ‌ها) پرسیدم: به چه سبب او «صاحب میخ‌ها» نامیده شد؟ فرمود: زیرا هرگاه می‌خواست کسی را شکنجه کند، او را به رو بر زمین می‌افکند و دست‌ها و پاهایش را می‌کشید و با چهار میخ به زمین می‌کوبید.

و چه بسا او را بر تخته‌چوبی پهن می‌خواباند و دست‌ها و پاهایش را با چهار میخ می‌کوبید، سپس او را به همان حال رها می‌کرد تا بمیرد؛ از این رو خدای عزوجل او را «فرعونِ صاحبِ میخ‌ها» نامید.