تفسیر آیهٔ ۹ سورهٔ انشقاق

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « وَ يَنْقَلِبُ إِليٰ أَهْلِهِ مَسْرُوراً » (و شادمان به‌سوی کسان خود بازمی‌گردد). مراد از «اهل»، کسانی از حور و غلمان و دیگران‌اند که خداوند در بهشت برای او آماده ساخته است، و سیاق کلام نیز همین را افاده می‌کند. و گفته شده است: مراد از آن، خویشاوندان باایمان او هستند که به بهشت درمی‌آیند. و نیز گفته شده است: مقصودْ گروه مؤمنان است، هرچند از خویشاوندانش نباشند؛ زیرا مؤمنان برادران یکدیگرند.

و این دو وجه خالی از دوری [از ظاهر سیاق] نیستند.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۷ تا ۱۵ با هم

همچنین از مجموع این نه آیه برمی‌آید که دادن کارنامه‌ها و گشوده شدن نامه‌های اعمال پیش از حسابرسی است؛ همان‌طور که این سخن خدای متعال نیز بر آن دلالت دارد: «وَ كُلَّ إِنسٰانٍ أَلْزَمْنٰاهُ طٰائِرَهُ فِي عُنُقِهِ وَ نُخْرِجُ لَهُ يَوْمَ الْقِيٰامَهِ كِتٰاباً يَلْقٰاهُ مَنْشُوراً اقْرَأْ كِتٰابَكَ كَفيٰ بِنَفْسِكَ الْيَوْمَ عَلَيْكَ حَسِيباً» (… ادامه در متن کامل

سپس، چنان‌که می‌بینی، آیاتْ دادن کارنامه از پشت سر را ویژهٔ کافران قرار می‌دهد؛ از این رو سخن دربارهٔ گنهکارانِ مؤمن از اهل گناهان کبیره به میان می‌آید؛ همان کسانی که به دوزخ می‌روند، مدتی در آن می‌مانند و سپس بر پایهٔ روایاتِ هر دو مذهب (شیعه و اهل سنت) با شفاعت از آن بیرون می‌آیند. ادامه در متن کامل

بحث روایی

تفسیر آیه‌های ۷، ۸، ۹ و ۱۲ با هم

و در کتاب «الاحتجاج» از علی (ع) در روایتی آمده است که فرمود: «و الناس يومئذ علي صفات و منازل-فمنهم من يحاسب حسابا يسيرا و ينقلب إلي أهله مسرورا،و منهم الذين يدخلون الجنه بغير حساب-لأنهم لم يلبثوا من أمر الدنيا بشيء-و إنما الحساب هناك علي من يلبس بها هاهنا، و منهم من يحاسب علي النقير و القطمير-و يصير إلي عذاب السعير» (مردم در آن روز بر حالت‌ها و مرتبه‌های گوناگونی هستند: گروهی حسابرسیِ آسانی می‌شوند و شادمان به‌سوی کسان خود بازمی‌گردند؛ گروهی بی‌هیچ حسابی وارد بهشت می‌شوند، زیرا به چیزی از امور دنیا دل نبستند و درنگ نکردند، و حسابرسی در آنجا تنها متوجه کسی است که در اینجا با دنیا درآمیخته باشد؛ و گروهی نیز بر ریزترین چیزها [مانند نقیر: گودی پشت هستهٔ خرما، و قطمیر: پوست نازک روی آن] موشکافانه حسابرسی می‌شوند و سرانجام به‌سوی عذاب آتش سوزان می‌روند). ادامه در متن کامل