تفسیر آیهٔ ۲۰ سورهٔ مطففین

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۱۸ تا ۲۰ با هم

خدای متعال می‌فرماید: « كَلاّٰ إِنَّ كِتٰابَ الْأَبْرٰارِ لَفِي عِلِّيِّينَ وَ مٰا أَدْرٰاكَ مٰا عِلِّيُّونَ كِتٰابٌ مَرْقُومٌ »؛ «هرگز چنین نیست! به یقین، کارنامه و سرنوشتِ نیکوکاران در علیّین است؛ و چه چیز تو را آگاه کرد که علیّین چیست؟ نوشته‌ای است رقم‌خورده و روشن». این بازداشتن، در معنا مانند همان بازداشتنی است که در سخن خدای متعال: « كَلاّٰ إِنَّ كِتٰابَ الفُجّٰارِ » آمده بود. و «عِلّيّون» — چنان‌که پیش‌تر گذشت — بلندی بر فراز بلندیِ دوچندان است و بر درجات والای بهشت و منزلگاه‌های قُرب به خدای متعال منطبق می‌شود؛ همان‌گونه که «سجّین» نقطهٔ مقابل آن است.

و سخن دربارهٔ معنای این سه آیه، نظیر سخن دربارهٔ سه آیهٔ گذشته است که هم‌ترازِ این‌ها قرار دارند؛ یعنی از سخن خدای متعال: « إِنَّ كِتٰابَ الفُجّٰارِ لَفِي سِجِّينٍ وَ مٰا أَدْرٰاكَ مٰا سِجِّينٌ كِتٰابٌ مَرْقُومٌ »؛ «به یقین، کارنامهٔ بدکاران در سجّین است؛ و چه چیز تو را آگاه کرد که سجّین چیست؟ نوشته‌ای است رقم‌خورده».

بنابراین معنا چنین است: آنچه برای نیکوکاران رقم خورده و به پاداش نیکی‌شان مقرّر گشته، در علیّین است؛ و چه چیز تو را آگاه کرد که علیّین چیست؟ آن امری است مکتوب و مقدّر، با قضایی حتمی و قطعی و آشکار که هیچ ابهامی در آن نیست.

و مفسران دربارهٔ این آیات سخنانی دارند نظیر اقوالی که در آیات پیشین گفتند؛ جز اینکه از سخنان آنان دربارهٔ «علیّین» این است که: آن، آسمان هفتم در زیر عرش است که ارواح مؤمنان در آنجاست؛ و گفته شده سدرةالمنتهی است که اعمال بدان منتهی می‌شود؛ و گفته شده لوحی است از زبرجد که زیر عرش آویخته شده و اعمال آنان در آن ثبت گشته است؛ و گفته شده مراتب والایی است که جلال و عظمت آن را فرا گرفته است. و سخن دربارهٔ این اقوال، مانند سخنی است که پیش‌تر در بررسی نظراتِ آنان گذشت.

تفسیر آیه‌های ۱۸ تا ۲۱ با هم

و این هر دو قول بر این مبنا استوارند که مقصود از «کتاب»، کارنامهٔ اعمال است؛ در حالی که پیش‌تر، سستیِ این برداشت بیان شد. ادامه در متن کامل

بحث روایی

تفسیر آیه‌های ۷، ۸، ۹، ۱۸، ۱۹، ۲۰ و ۲۱ با هم

و در «اصول کافی» به سند خود از ابوحمزهٔ ثمالی روایت کرده است که گفت: از امام باقر (ع) شنیدم که می‌فرمود: ادامه در متن کامل

تفسیر آیه‌های ۱۸ تا ۲۱ با هم

«إن الله عز و جل خلقنا من أعلى عليين-و خلق قلوب شيعتنا مما خلقنا منه-و خلق أبدانهم من دون ذلك-فقلوبهم تهوي إلينا لأنها خلقت مما خلقنا-»؛ «همانا خدای عزوجل ما را از بالاترین مراتب علیین آفرید، و دل‌های پیروان ما را از همان چیزی آفرید که ما را از آن خلق کرد، و بدن‌های آنان را از مرتبه‌ای فروتر از آن پدید آورد؛ پس… ادامه در متن کامل

تفسیر آیه‌های ۷، ۸، ۹، ۱۰، ۱۸، ۱۹، ۲۰ و ۲۱ با هم

می‌گویم: مانند این حدیث در «اصول کافی» از طریق دیگری از ثمالی از امام باقر (ع) روایت شده است؛ و در «علل الشرائع» نیز با سندی مرفوع (سندی که راویان میانی‌اش افتاده‌اند) از زید شحام از امام صادق (ع) همانند آن نقل شده است. ادامه در متن کامل

و این احادیث ــ چنان‌که می‌بینی ــ آنچه را پیش‌تر در معنای این آیات آوردیم، تأیید می‌کنند. ادامه در متن کامل